Adet Ağrısı Tedavisi


Adet ağrısı nasıl geçer? Adet ağrısı genellikle normal olarak karşılanmaktadır ve istirahat ya da evde tedavi yöntemleriyla hafifletilebilmektedir. Altta yatan diğer tıbbi durumlar için cerrahi yöntemlere kadar uzanan pek çok tedavi yöntemi bulunmaktadır.

Adet ağrısı için uygulanan tedavi genellikle, bu durumun birincil dismenore ya da ikinci dismenore olup olmadığına bağlı olarak değişebilmektedir. Genel olarak, şu şekilde açıklanabilmektedir:

Birincil Dismenore Tedavisi

Birincil dismenore için uygulanan tedavi oluşan adet ağrısını hafifletmeyi amaçlamaktadır. Bu şekilde, adet ağrısından muzdarip olan hasta, gündelik hayata daha kolay adapte olabilmekte ve günlük faaliyetlerini yerine getirebilmektedir. Ortak evde tedavi yöntemleri arasında ise sıcak banyolar, ısıtma pedleri ve egzersiz bulunmaktadır.

Basit tedavi yöntemlerinin olumlu sonuçlar vermemesi durumunda, ilaç tedavisine ihtiyaç duyulabilmektedir. İlaç tedavileri ise genellikle, birincil dismenoreye yol açan sürecin baskılanmasını veya menstrüasyon sırasında mevcut olan endometrial hücrelerin sayısını azaltmayı hedeflemektedir. (1)

İlaç Tedavisi

Birincil dismenore için başlangıç tedavisi olarak genellikle steroidal olmayan antiinflamatuar ilaçlar veya hormonal kontrasepsiyon ilaçlar kullanılmaktadır.

  • Steroid Olmayan Antiinflamatuar İlaçlar

Basit analjezikler, birincil dismenore nedeniyle oluşan adet ağrısını hafifletmek için uzun zamandır kullanılan bir yöntem olmasıyla bilinmektedir. Birincil dismenore sentezini yani prostoglandin üretimini baskılamaya da yardımcı olan bu ilaçlar, özellikle ergenlikte tercih edilmektedir.

Asetaminofen, ibuprofen ve naproksen en sık kullanılan ilaçlar arasında bulunmaktadır. Uzun süreli olarak kullanılması uygun olmayan bu ilaçlar geçici olarak adet ağrısını hafifletmektedir. (2)

  • Hormonal Kontrasepsiyon

Steroid olmayan antiinflamatuar ilaçlar genellikle adet ağrısının hafifletilmesinde etkili olabilmektedir. Diğer yandan, bu tedavi yönteminin başarısız olduğu hastalar da bulunabilmektedir. Bu durumda, kullanılan bir diğer yöntem ise hormonal kontrasepsiyondur.

Hormonal kontraseptifler, rahim astarında üzerilen prostoglandin seviyelerini azaltmak ve kasılmaların şiddetini hafifletmektedir. Aynı zamanda, endometriyal bezlerin akvitesini kısıtlayarak endometrozis gelişimi önlemektedir.

Kullanılan hormonal kontrasepsiyon yöntemleri arasında, doğum kontrol hapları ve kontraseptif halka (spiral) gibi yöntemler bulunmaktadır. Bu konuda doktorunuzdan daha detaylı bit bilgi alabilirsiniz. (3)

  • Diğer Yöntemler

Birincil dismenore tanısı, herhangi bir iç obstrüksiyon yani tıkanıkma sonucu gelişmediği takdirde konmaktadır. Bu nedenle, uygulanabilecek tüm tedavi yöntemleri genellikle belirtileri hafifletmeyi amaçlamaktadır. Kişinin hayatına devam etmesini engellemeyen bu duruma yardımcı olabilecek diğer faydalı yöntemler şunlar olabilmektedir:

  • Stresli durumlardan kaçının
  • Sıcak bir banyo yapın ya da sıcak bir kompres kullanın
  • Uzun ve yavaş tempolu yürüyüşleri tercih edin
  • Yağlı gıdalardan kaçının
  • Yoga gibi meditasyon yöntemlerini deneyin (4)

İkincil Dismenore Tedavisi

İkincil dismenore tedavisini ağrı kesici ilaçlar, hormon tedavisi ve altta yatan durumlar için uygulanabilecek cerrahi yöntemler içermektedir.

  • İlaç Tedavisi

İbuprofen gibi iltihap önleyici ilaçlar, rahimde gelişen ve ilgili herhangi bir ağrıda iltihabı tedavi etmek için kullanılabilmektedir. Bu tür antiinflamatuar ilaçlar ağrının şiddetini hafifletmeye yardımcı olmaktadır, fakat ağrı kesici ilaç tedavisi ikincil dismenore durumunda yeterince etkili olamayabilmektedir. Bu durumda diğer bir seçenek ise, östrojen ve progestin hormonu kontrolünü sağlayan doğum kontrol haplarıdır. Bunlar, hormonları düzenlemeye ve oluşan dengesizlikleri azaltmayı sağlamaktadır. (5)

  • Cerrahi Yöntemler

İkincil dismenore nedenleri arasında bulunan endometriozis ve rahim miyomları durumunda ise, aşırı doku büyümesini ve tümörleri düzeltmek için cerrahi yöntemler gerekli görülmektedir. (6)

Uterin Arter Embolizasyonu (Ameliyatsız Miyom Tedavisi): Ameliyatsız yani diğer bir adıyla ayakta tedavi yöntemi olan uterin arter embolizasyonu, rahim fibroidlerinin ya da miyomlarının büyümesini durdurmak için uterus kan damarlarını küçük parçacıklar ile bloke etmeyi içermektedir.

Rahim Miyomlarının Alınması: Uygulanabilecek bu cerrahi yöntem, miyomun konumuna bağlı olarak vajina veya karın yolunda yapılan küçük bir insizyon (kesi) ile gerçekleştirilmektedir. Böylece miyom alınabilmektedir.

Endometriozis Ameliyatı: Bu genellikle kısa vadeli olarak ağrıyı hafifletmektedir, ancak ne yazık ki, endometriozis durumunun tekrarlanması engellenememektedir. Dokunun yeniden büyümesi hormonal tedavi yöntemleriyle geciktirilmektedir. (7)

Pelvis veya karın bölgesinde aşırı endometrial doku büyümesini gidermek içinse cerrahi müdehale gerekebilmektedir. Rahimin ciddi hasar görmesi durumunda, son bir çare olarak histerektomi yapılabilmektedir. (8)

Histerektomi: Rahmin tamamen çıkarılması tipik olarak sadece son çare olarak gerçekleştirilmektedir. (9)

Adet Ağrısı İçin Hangi Doktora Gidilir?

Adet ağrısı tanısı ve tedavisi için kadın sağlığı ve hastalıklarını inceleyen jinekoloji bölümüne başvurulmaktadır. (10)

Adet Ağrısı Nedir?

Pek çok kadın adet dönemlerini ağrılı geçirmektedir. Ağrının şiddeti kişiden kişiye göre değişebildiği gibi, hiç ağrı olmaması da mümkündür. Adet ağrıları normal karşılanmaktadır. Bunun nedeni, oluşan ağrının rahim içindeki kasılmalar nedeniyle gelişmesidir. Adet dönemi süresince oluşan kasılmalar, kan akışı geçici olarak azaldığında daha da güçlenmektedir ve bu da, ağrıya yol açmaktadır.

Oluşan kasılmaların amacı, her ay rahmin astarlanmasını ve sonrasında kanamayla kaybolmasını sağlamaktır. Bu da, kadın üreme sağlığı ve doğurganlık için oldukça önemlidir. Bazı kadınlar bu süreç nedeniyle daha fazla adet ağrısı hissedebilmektedir. Diğer yandan, anormal ağrılar, kanamalar ya da beraberinde gelişen diğer belirtiler, tespit edilmesi gereken tıbbi bir sağlık sorununu da işaret edebilmektedir. (11)

Adet Ağrısı Belirtileri

Adet ağrısı nasıl anlaşılır? Adet ağrısı başlangıcı, genellikle adetin başlamasından hemen önce ya da adetin başlamasıyla birlikte ortaya çıkmaktadır. Dismenore belirtileri kişiden kişiye göre değişebilmektedir. En sık görülen belirtileri ise şunlardır:

  • Alt karnın bölgesinde gelişen ağrı ve kramp
  • Bel ağrısı
  • Bacaklara yayılan ağrı
  • Mide bulantısı
  • Kusma
  • İshal
  • Yorgunluk
  • Zayıflık
  • Bayılma
  • Baş ağrısı

Dismenore belirtileri gibi dursa da, bazen bu belirtiler diğer tıbbi sorunların bir habercisi de olabilmektedir. (12)

Adet Ağrısı Nedenleri

Adet ağrısı neden olur? Adet ağrısının nedenleri iki gruba ayrılmaktadır. İlki, birincil dismenore olarak adlandırılmaktadır ve sebebi de, vücuttaki prostaglandin isimli kimyasal dengesizliği nedeniyle rahim içinde anormal kasılmalara yol açmasıdır.

Diğer grup ise ikincil dismenore olarak tanımlanmaktadır. Bu durum pek çok tıbbi nedenden kaynaklabilmektedir. Nedenleri ise şunlar olabilmektedir:

  • Endometriozis
  • Rahim fibroidleri (miyomları)
  • Pelvik inflamatuar hastalık
  • Pelvik boşlukta meydana gelen enfeksiyonlar, tümörler veya polipler
  • Anormal gebelik (düşük ya dış gebelik) (13)