Adet Sancısı Nedenleri


Adet sancısı neden olur? Adet dönemlerinin sancılı geçmesi ya da krampların yaşanması durumu dismenore olarak adlandırılmaktadır. Bu sancılar, rahimdeki kasılmalardan yani rahmin gerilip sonrasında rahatlamasından kaynaklanmaktadır. Prostaglandin isimli özel kimyasallar rahim astarında açığa çıkmaktadır. Sonrasında da serbest bırakılmaktadır. Bu süreçte kasılmaların şiddeti artmakta ve bu da, ağrıya, sancıya, mide bulantısına, ishale ve baş dönmesine yol açmaktadır. (1)

Dismenore nedenine bağlı olarak iki gruba ayrılmaktadır ve şu şekilde açıklanmaktadır:

Birincil Dismenore

Birincil dismenore olarak tanımlanan adet sancısı, bel ve karın ya da pelviste gelişmektedir. Baş dönmesi, mide bulantısı, kusma, baş ağrısı, ishal, bacaklarda ağrı gibi çeşitli belirtilere yol açmaktadır.

Primer dismenore yani birincil dismenore, menstrüel değişikliklerin ve prostaglandin salınımının bir sonucu olarak gelişmektedir. Genellikle, adetin başlamasıyla birlikte başlamakta ve giderek hafiflemektedir. Bu tür bir ağrı tipi çocuk sahibi olduktan sonra da gelişebilmektedir, ancak bazı kadınlarda bütün üreme yılları boyunca yaşanmaya devam etmektedir. (2)

Bazı kadınlar birincil dismenore geliştirme riskini artırabilen faktörlere sahip olabilmektedir. Bu risk faktörleri şunlardır:

  • Erken yaşta adetin başlaması (12 yaşından küçük kızlar)
  • Hiç hamile kalmamış olmak
  • Ağır ve uzun süren adet dönemleri geçirmek
  • Sigara içmek
  • Aile öyküsüne sahip olmak
  • Aşırı kilolu olmak ya da obezite
  • Demir eksikliği (3)

İkincil Dismenore

İkincil dismenore ise, menstürasyona ek olarak başka bir neden sebebiyle ağrılı dönemler yaşamaktır. Bu durum genellikle çok daha uzun süreler boyunca devam eden daha şiddetli bir adet sancısı tipidir. İkincil dismenore nedenleri şöyle sıralanabilmektedir: (4)

  • Endometriozis

Endometriozis, rahmin içi dışında, pelvisin belirli bölgelerinde meydana gelen, endometrial hücrelerin varlığına yol açan ve kadınlarda yaygın olarak yaşanan bir durumdur. Endometriotik lezyonlar yumurtalıkta, fallop tüplerinde, rahim dışında, bağırsaklarda, mesanede ve peritonda (abdominal organları saran zar) meydana gelebilmektedir.

Rahmin dışında bulunan endometriyal doku, vücutta oluşan hormonal değişikliklere karşı reaksiyon göstermektedir. Bu da, pelvisin iltihaplanmasına, şişmesine ve kanamasına yol açmaktadır. Endometriozis pelviste skar dokusunun meydana gelmesine neden olabilmektedir. Sonuç olarak da, adet dönemleri oldukça sancılı geçmektedir. (5)

  • Rahim Fibroidi (Rahim Miyomu)

Fibroidler yani miyomlar, rahimde ortaya çıkan ve kanserli olmayan tümörlerdir. Kas tabakası nedeniyle gelişmektedir. Rahim fibroidi, oldukça sancılı geçen adet dönemlerine ve pelvik ağrıya neden olabilmektedir. Ayrıca, düşüklerin meydana gelmesine ve kısırlığı yol açma riski de bulunmaktadır. Gelişmiş olan rahim fibroidinin boyutu, sayısı ve bulunduğu yer de belirtilerin seyrini değiştirebilmektedir.

  • İntrauterin Cihaz (Spiral)

Rahim boşluğuna yerleştirilen spiral isimli cihaz, yaygın olarak kullanılan bir doğum kontrol yöntemidir. Takılmasından sonraki ilk birkaç ayda adet ağrıları gelişebilmektedir. Oluşan bu ağrı pelvik bölgesini de etkileyebilmektedir. Sonrasında genellikle, ağrı azalmaktadır. Bununla birlikte, bazı kişilerde cihazın çıkarılması gerekebilmektedir. (6)

  • Pelvik İnflamatuar Hastalık

Rahmin ve fallop tüplerinin iltihaplanmasına yol açan bir yumurtalık enfeksiyonudur ve genellikle de, cinsel yolla bulaşan hastalıklardan kaynaklanmaktadır. En sık görülen nedenleri arasında klamidya ve gonore enfeksiyonları bulunmaktadır. Bunlar pelvisin inflamatuar bir reaksiyon göstermesine yol açabilmektedir. Sancılı adet dönemleri ve pelvik ağrısı ile sonuçlanabilen pelvik inflamatuar hastalığı, kısırlık riskini de artırabilmektedir. (7)

Adet Sancısı Nedir?

Pek çok kadın adet dönemlerini ağrılı ve sancılı geçirmektedir.  Dismenore olarak adlandırılan bu durum çoğu zaman normal karşılanmaktadır. Adet sancısının nedeni, oluşan ağrının rahim içindeki kasılmalar nedeniyle gelişmesidir. Adet dönemi süresince oluşan kasılmalar, kan akışı geçici olarak azaldığında daha da güçlenmektedir ve bu da, ağrıya yol açmaktadır. (8)

Adet Sancısı Belirtileri

Adet sancısı nasıl anlaşılır? Adet sancısı başlangıcı, genellikle adetin başlamasından hemen önce ya da adetin başlamasıyla birlikte ortaya çıkmaktadır. En başta gelen ortak belirtisi alt karnın bölgesinde gelişen ağrı, sancı ve kramp olan dismenorenin belirtileri kişiden kişiye göre değişebilmektedir. (9)

Adet Sancısı Tedavisi

Adet sancısı nasıl geçer? Adet sancısı genellikle normal olarak karşılanmaktadır ve istirahat ya da evde tedavi yöntemleriyle hafifletilebilmektedir. Bununla birlikte, altta yatan diğer tıbbi durumlar için cerrahi yöntemlere kadar uzanan pek çok tedavi yöntemi bulunmaktadır. (10)

Adet Sancısı İçin Hangi Doktora Gidilir?

Adet sancısı tanısı ve tedavisi için kadın sağlığı ve hastalıklarını inceleyen jinekoloji bölümüne başvurulmaktadır. (11)