Ayak Kaşıntısı Nedir?


Ayak kaşıntısı mantar enfeksiyonları, egzama, cilt kuruluğu, böbreklerdeki işlev bozuklukları, karaciğer hastalıkları, tiroid sorunları ya da diyabet gibi kronik hastalıkların bir sonucu olarak ortaya çıkabilen dermatolojik bir hastalıktır. Kaşıntılar yaşla birlikte artabilir. Bazı hastalarda kaşıntılar o kadar şiddetlidir ki hastaların uyku düzeni değişebilir ve yaşam kalitesi olumsuz olarak etkilenebilir.

Ayak kaşıntıları genellikle ayaklardaki serbest sinir uçlarının hasar görmesi sonucu ortaya çıkar. Kaşıntı hissi spinothalamik kanal yoluyla serebral kortekse iletilir. Bunun sonucunda spinal bir refleks olarak kaşıntı oluşur. Sebep ne olursa olsun, ayaktaki kaşıntılar genellikle ciltteki iltihaplar, havanın çok sıcak ya da soğuk olması, stres ve cilt problemleri nedeniyle daha da şiddetlenir. (1)

Ayak kaşıntıları tek başına herhangi bir rahatsızlığı açıklamak için yeterli değildir. Ürtiker ya da diğer alerjik reaksiyonları olan kişilerde mast hücreleri tarafından salınan histamin, genellikle kaşıntıya neden olur. Bununla birlikte alerjik durumlar haricinde histamin, kimyasal alerjenler nedeniyle de salınabilir. Kolestaz, lenfoma ya da üremi gibi çeşitli hastalıklar, kaşıntı gibi semptomlara neden olabilir. Narkotik enjeksiyon alan hastaların ise yüzde 90’ında ayak kaşıntıları görülmektedir. Egzaması olan astımlı hastalarda solunum yolu hiperreaktivitesine bağlı olarak kaşıntılar sıkça görülmektedir.

Semptomlar kötüleşirse doktora gidilmesi gerekebilir. Doktor ayak kaşıntısının nedenini teşhis etmek için fiziki muayenenin ardından son zamanlarda ilaç kullanılıp kullanılmadığını, tahriş edici alerjenlere maruz kalınıp kalınmadığını, diyabet ya da egzama gibi kronik sorunların var olup olmadığını ve ailede bu sorunu yaşayan akrabaların bulunup bulunmadığını soracaktır. (2)

Ayak kaşıntıları nasıl teşhis edilir?

Kaşıntının nedenini bulmak zaman alabilir, çünkü pek çok hastalığın semptomlarında kaşıntı görülebilir. Doktorun fizik muayenesi ve tıbbi geçmişle ilgili sorular hastalığın nedenini teşhis etmek için yetersiz kalabilir, bu durumda doktor bazı testleri yapmak isteyebilir. Kaşıntıya neden olan sorunu tespit etmek için istenebilecek olası testler şunlardır;

Kan testi: Tam kan sayımı, demir eksikliği gibi kaşıntıya neden olan içsel bir durumun varlığını saptamaya yardımcı olabilir.

Tiroid, karaciğer ve böbrek fonksiyon testleri: Karaciğer, böbrek bozuklukları ve hipertiroidizm gibi tiroid anormallikleri kaşıntıya neden olabilir.

Göğüs röntgeni: Göğüs röntgeni, kaşıntılı deri ile birlikte genişleyen lenf bezlerinin olup olmadığını gösterebilir. (3)

Ayak Kaşıntısı Belirtileri

Ayak kaşıntısı nasıl anlaşılır? Ayak kaşıntısı başlangıcı ciltte gözle görülür bir değişiklik olmadan da ortaya çıkabilir. Bunun dışında en sık görülen kaşıntı belirtileri şunlardır;

  • Ciltte kızarıklık
  • Cilt lekeleri ya da kabarcıklar
  • Çatlamış ve kurumuş bir cilt
  • Deride döküntüler

Bazen kaşıntı çok uzun sürebilir ve yoğun olabilir. Kaşınan bölge ovuşturulduğunda kaşıntı hissi daha da artabilir. Bu döngüyü kırmak için tedavi için önerilen krem ya da merhemlerin sürülmesi aksatılmamalıdır. (4)

Ayak Kaşıntısı Nedenleri

Ayak kaşıntısı neden olur? Ayak kaşıntılarına pek çok faktör yol açabilir. Kaşıntıya neden olan belli başlı risk faktörleri şunlardır;

Hastalıklar: Tıbbi bir durumdan kaynaklanan ayak kaşıntısı, nörotransmiter serotonin üretimindeki bir artışla ilgili olabilir. Bu nedenle doktorlar kaşıntı tedavisi için serotonin geri alım inhibitörü (SSRI) ilacı önerebilirler. Ayaklarda kaşıntıya neden olabilecek hastalıklar şunlardır:

  • Karaciğer hastalığı
  • Safra akışını azaltan kolestaz
  • Kanser
  • Periferik nöropati
  • Şeker hastalığı
  • Böbrek hastalığı
  • Tiroid bezi hastalığı

Cilt sorunları: Ayakların kaşınmasına neden olan cilt problemleri şunlardır:

  • Çamaşır deterjanı gibi kimyasallara karşı gelişen alerjik dermatit
  • Mantar enfeksiyonları
  • Atopik dermatit
  • Sedef hastalığı
  • Yara izleri
  • Egzama
  • Böcek ısırıkları
  • Cilt kuruluğu
  • Bit ya da uyuz gibi haşere saldırıları
  • Tahriş edici maddelere maruz kalma (5)

Ayak Kaşıntısı Tedavisi

Ayak kaşıntısı nasıl geçer? Ayak kaşıntısını tedavi etmek için ilk olarak kaşıntının nedeni tespit edilir. Kaşıntı önleyici kremler sorunu rahatlatmazsa doktor reçeteli ilaçlar ya da başka tedaviler önerebilir. Ayak kaşıntısı tedavisinde en sık kullanılan ilaçlar; kortikosteroid kremler, merhemler ya da anti alerjenik kremlerdir.

Kortikosteroid kremleri ve merhemler: Ciltteki kaşıntı ile birlikte kızarıklar da varsa doktor etkilenen bölgeye krem veya merhem sürülmesini tavsiye edebilir. Kremi sürdükten sonra cildin pamuk gibi bir malzeme ile kaplanması gerekir. Nem, cildin ilacı emmesine yardımcı olur ve serinletici bir etkiye sahiptir.

Diğer kremler ve merhemler: Cilde uygulanan diğer tedaviler arasında takrolimus (Protopik) ve pimekrolimus (Elidel) gibi kalsinörin inhibitörleri bulunur. Topikal anestetik, kapsaisin ve doksepin ile de ayak kaşıntıları rahatlatılabilir.

Oral ilaçlar: Fluoksetin ve Sertralin gibi antidepresan ilaçlar, kronik kaşıntıları hafifletmek için kullanılabilir.

Fototerapi: Kaşıntılar krem ya da ilaçlarla geçmezse ışık terapisi gerekebilir. Terapinin ne kadar süreceği ya da kaç seans uygulanacağı hastanın durumuna bağlıdır. (6)

Ayak kaşıntısı için hangi doktora gidilir? Ayak kaşıntıları için hastanelerin Cilt Hastalıkları bölümlerinden randevu alınmalıdır. Uzman bir dermatolog, sorunun düzeltilmesi için uygun tedavi yöntemini belirleyecektir.

Ayak Kaşıntısına Ne İyi Gelir?

Ayak kaşıntısı bitkisel tedavisi: Çay ağacı yağı, sarımsak, sirke, yulaf ezmesi, limon, nane, Aloe vera, yoğurt ve papatya çayı gibi bitkiler ayak kaşıntılarını gidermek için kullanılabilirler. Bu bitkiler kullanılırken doktor kontrolünde uygulanmalıdırlar. Kronik hastalıklar nedeniyle oluşan kaşıntılarda bazı bitkiler istenmeyen yan etkilere neden olabilirler. (7)

Ayak kaşıntısı evde tedavi yöntemleri:

  • Ayak bakımının düzenli olarak yapılması, kaşıntıyı azaltmaya yardımcı olabilir. Ayrıca mantar enfeksiyonu gibi sorunlar düzenli ayak bakımı ile önlenebilir.
  • Ortak duş alanları ya da spor salonları gibi ortamlarda su geçirmeyen ayakkabılar giyilmelidir, asla yalınayak dolaşılmamalıdır.
  • Ayaklarınız tamamen kuruyana kadar ayakkabı ve çorap giymekten kaçının.
  • Ayaklarınızı düzenli olarak yumuşak bir sabunla yıkayın, ayak parmaklarınız arasındaki alanlara dikkat edin ve banyo yaptıktan sonra ayaklarınıza nemlendirici krem sürmeyi ihmal etmeyin.
  • Pamuklu veya yünlü çoraplar giyin.
  • Ayakların kuru kalmasına yardımcı olan ve iyi havalandırılan ayakkabıları tercih edin.
  • Eğer düzenli olarak spor yapan biriyseniz çoraplarınızı ve ayakkabılarınızı giymeden önce ayaklarınıza mantar önleyici krem sürün. (8)

Latest posts by Faydaları Zararları (see all)