Ayak Kokusu Nedir?


Ayak kokusu pek çok insan için oldukça utanç verici ve son derece rahatsız edici bir durumdur. Tüm gün hava almayan ayakkabıların içinde kalan ayaklar terler ve bu terin sonucunda yoğun bir koku meydana gelir. Ancak ayak kokusunun ana nedeni ayaklarda biriken ter değil, bu terle beslenen bakterilerin ürettiği bir tür asittir. Terin kendisi kokusuzdur, ancak bakteriler büyüyüp çoğaldıkça kötü kokulu maddeler açığa çıkarmaya başlarlar. Derideki bakteriler terle temas ettiğinde ayaklar kokmaya başlayabilir ve ter molekülleri parçalanırken rahatsız edici bir koku ortaya çıkar. Bütün gün boyunca ayaklarınız ayakkabı içinde kalmışsa, çok fazla stres altındaysanız ve hiperhidroz olarak adlandırılan yoğun terleme rahatsızlığınız varsa, normalden daha fazla terliyor olabilirsiniz.

Ayaklarda vücudun diğer bölümlerine göre çok daha fazla ter bezi vardır. Bu nedenle burada biriken ter nedeniyle ayaklardaki bakteriler çoğalabilir. Bakterilerin sayıca fazla olması demek üretilen asit miktarının da çok fazla olması anlamına gelir. Bunun sonucu olarak ortaya hoş olmayan kokular çıkmaktadır. (1)

Ayak kokusunun tıptaki adı bromodoz olarak ifade edilir ve hem ayağı kokan insan için hem de çevresindekiler için utanılacak bir durum olabilir. Normalde her ayak kokabilir, ancak çok terleyen insanlarda ayaklarda daha fazla bakteri çoğaldığı için bromodozu olan kişilerde koku daha yoğundur.

Mantar enfeksiyonları, aşırı terleme, yoğun stres ve yanlış ayakkabı seçimi ayak kokusunu artırır. Aynı zamanda hormonsal dalgalanmalar yaşayan hamilelerde de ayak kokusu sıkça görülmektedir. Her bir ayakta 250 binden çok ter bezi bulunduğunu düşünürsek ayakların vücudun en çok terleyen kısımları olduğunu rahatlıkla söyleyebiliriz.  (2)

Ayak Kokusu Belirtileri

Ayak kokusu nasıl anlaşılır? Ayak kokusu başlangıcı rahatsız edici bir koku ya da bol terleme ile kendini belli eden bir rahatsızlıktır.

Aşırı terleme genellikle günlük aktivitelerin rahatça yapılmasını engelleyen bir durumdur. Örneğin ayakların çok terlemesi sonucu sadece ayağı kokan kişi değil etrafındaki kişiler de bu durumdan rahatsız olur. Ayak kokusundan utanan insanlar sosyalleşmekten kaçınırlar, bu da aşırı strese ve depresyona neden olabilir. Çok fazla terleyen insanların çorapları nemlenir, bu da ayakkabılar çıktıktan sonra kötü bir görüntünün oluşmasına neden olur. Ayakları kokan insanlar insanlarla bir arada olmaktan çekinir hale gelebilirler. Sorun tedavi edilmezse ciddi psikolojik sorunlar ortaya çıkabilir.

Ayak kokusu belirtileri genelde çocukluk ve ergenlik döneminde fark edilir. Çok terleyen insanlar stres yönetimi ya da bol egzersiz yaparak bu durumla baş edebilirler. Ancak her egzersizden sonra ayakların iyice yıkanması ve kurutulması gerekmektedir. (3)

Ayak Kokusu Nedenleri

Ayak kokusu neden olur? Ayak kokusu genellikle ayakların iyi havalandırılmamış olması nedeniyle ortaya çıkar. Her ayakta 250 binden fazla ter bezi bulunur ve bir gün içinde bu ter bezlerinden çok fazla ter üretilir. Ayaklara baskı yapıldığında ya da ayaklar tüm gün hava almayan ayakkabı içinde kaldığında nem oluşur. Ter buharlaşır ve bu nem havaya karışmak için yeterli yer bulamadığında sıkışır. Sıkışan hava kötü bir kokuya yol açar. Fakat ayak kokusuna neden olan şey ter değil, deride yaşayan bakterilerdir. Bu bakteriler ayak teri ile beslenerek kokuya neden olan izvalerik asit üretir. Mantarın neden olduğu cilt sorunlarından biri olan ayak kaşıntıları da bu bakterilerin ürettiği asit nedeniyle olmaktadır. Ayak kokusuna neden olan diğer risk faktörlerini ise şu şekilde sıralayabiliriz;

  • Bazı ilaçlar
  • Bazı hastalıklar
  • Ayak temizliğinin tam yapılmaması
  • Ayakların tüm gün ya da uzun bir süre boyunca hava almayan ayakkabılar içinde kalması
  • Düşük kaliteli ya da ayağı sıkan ayakkabılar
  • Nemli çoraplar (4)

Ayak Kokusu Tedavisi

Ayak kokusu nasıl geçer? Ayak kokusu tedavisi için çok fazla terlemeyi önleyen kremler ya da ilaçlar kullanılabilir. Aşırı terleme (hiperhidroz) için farklı tedavi seçenekleri mevcuttur. Ayak kokusu için en çok kullanılan tıbbi tedaviler şunlardır;

İyontoforez: Ayaklardaki aşırı terlemeyi önlemek için hafif bir elektrik akımı ile topikal krem vücuda direk aktarılır. Topikal kremin nüfuz ettiği bölgelerdeki ter bezleri uyarılır ve fazla ter salgılanması önlenir.

Botoks: Botolinum toksin ya da botoks enjeksiyonu da ayak kokusunu yok etmek için uygulanan tedavilerden biridir. Bu ilaç, plantar enjeksiyonları olarak bilinen bir yöntemle ayaklara enjekte edilir. Bununla birlikte, bu enjeksiyonlar ağrıya neden olabilir. Sonuçlar genellikle 3 – 4 ay sonra görülmeye başlanır ve kesin çözüm için birden çok seans gerekebilir. Hastanın seanslara verdiği tepkiye göre tedaviye devam edilip edilmeyeceğine karar verilir. (5)

Ayak kokusu için hangi doktora gidilir? Ayak kokusu bir cilt problemi olduğu için dermatologlara gidilebilir.

Ayak Kokusuna Ne İyi Gelir?

Ayak kokusu bitkisel tedavisi: Yulaf ezmesi ile ayakları ovmak, tuzlu su dolu bir leğende ayakları bekletmek, şalgam suyu ve turp suyu ile ayaklara masaj yapmak, ayakkabıların içine talk pudrası koymak, ayakları sirkeli su ile yıkamak, zencefilli su ile banyo yapmak ya da siyah çay ile ayakları yıkamak, ayaklardaki toksinleri atmaya yardımcı olur. (6)

Ayak kokusu evde tedavi yöntemleri:

  • Bol su için.
  • Ayak temizliğinize dikkat edin ve düzenli olarak ayaklarınıza bakım yapın.
  • Ayaklarınızı sıcak havalarda günde en az iki kez, soğuk havalarda ise en az bir kez yıkayın. Ayak yıkamak için en ideal zaman sabah kalktıktan sonra ve akşam yatmadan öncedir.
  • Ayaklarınızı yıkarken yumuşak bir sabun kullanmaya özen gösterin. Sabunun ayak derinizi tahriş etmemesine dikkat edin.
  • Ayaklarınızı yıkadıktan sonra tamamen kurumasını sağlayın. Parmak aralarının ıslak kalması, bu bölgelerde bakteri üremesine neden olabileceği için parmak aralarının kuruluğuna özellikle dikkat edin. Yumuşak bir havlu ile parmak aralarınız iyice kuruyana kadar hafifçe ovun.
  • Ayak tırnaklarınızı sık sık keserek kısa kalmalarını sağlayın. Ayrıca düzenli olarak temiz olup olmadıklarını kontrol edin. Tırnak içlerinde üreyen bakteriler terle karışarak kokunun artmasına yol açabilirler.

Evde alınan önlemler ayak kokusunu gidermeye yardımcı olmuyorsa veya ayak kokusu giderek daha da artıyorsa tıbbi yardım alınmalıdır. (7)

Latest posts by Faydaları Zararları (see all)