Böbrek Hastalığı Nedenleri


Böbreklerin vücuttaki filtreleme sistemlerini yürütmek için hayati bir rolü bulunmaktadır. Atık maddelerin ve fazla suyun kandan ayrıştırılarak vücuttan atılmasını sağlamaktadır. Çoğu zaman vücudun ürettiği atık maddeleri vücuttan atmayı başaran böbreklere giden kan akışı bazen etkilenebilmekte ya da hasar görebilmektedir. Bu durumda da, böbrekler düzgün çalışmamaktadır. İdrar çıkışında da problemler ortaya çıkacağından hasta için oldukça rahatsız edici olabilmektedir.

Böbrek hasarının ilerlemesi neticesinde uzun süreli bir böbrek hastalığına yani kronik böbrek hastalığına sebebiyet verebilmektedir. (1)

Böbrek Hastalıkları

En sık görülen böbrek hastalıkları şunlardır:

  1. Polikistik Böbrek Hastalığı

Polikistik böbrek hastalığı aileden geçen bir hastalıktır. Bu hastalık söz konusu olduğunda, böbreklerde kistler oluşmaktadır. Sıvı dolu olan bu kistler çok fazla geliştiğinde ya da çok büyük olduğunda, böbrekler genişlemekte ve gereğinden daha fazla çalışmaya başlamaktadır.

Polikistik böbrek hastalığı genellikle gitgide kötüleşmektedir. Doğuştan gelen bir hastalık olsa da, belirtilerin ortaya çıkması yıllar alabilmektedir. Belirtiler ilaç tedavisiyle kontrol altına alınabilse de, böbrek yetmezliğinin ortaya çıkma riski bulunmaktadır. (2)

  1. Pyelonefrit (Böbrek Enfeksiyonu)

Pyelonefrit, böbreklerde enfeksiyonun meydana gelmesi durumudur. Bir veya her iki böbrekte de ortaya çıkabilmektedir. Böbreklerde gelişen enfeksiyon genellikle idrar yolunda ya da mesanede başlamaktadır ve böbreklere doğru ilerlemektedir.

Tedavi edilmediği takdirde, bu durum böbreklerde kalıcı hasarlara neden olabilmektedir. Ayrıca, kan dolaşımından yayılabildiği için vücudun diğer bölgelerini de tehdit edebilmektedir. (3)

  1. Glomerüler Hastalıklar

Böbrek hastalıklarının ve hatta böbrek yetmezliğinin önde gelen nedenlerinden biri de glomerüler hastalıktır. Glomerüler, böbreklerin içinde bulunan ve kanın temizlenmesine yardımcı olan küçük filtrelerdir. Hastalığın gelişmesi durumunda ise filtreleme sistemi hasar görmekte ve bu da atık maddelerin ve fazla sıvının filtrelenmemesine neden olmaktadır. (4)

Nedenleri

Böbrek hastalığı neden olur? Yaygın olarak görülen böbrek hastalığı nedenlerinden bazıları şöyle sıralanmaktadır:

  • Diyabet

Çoğu böbrek hastalığı vakalarında bu durum tip 1 ve tip 2 ilişkili olarak ortaya çıkmaktadır. Diyabet hastası olan kişinin hastalığının kontrol altına almaması söz konusu olduğunda, kanda çok fazla şeker birikebilmektedir.

Yapılan araştırmalara göre, diyabet hastası olan kişilerde böbrek hastalığının ortaya çıkması 10 yıldan sonra olmaktadır. Genellikle, diyabetin 15-25 yıl sonrasında ortaya çıkmaktadır. (2)

  • Yüksek Tansiyon

Böbrek hastalığının ve böbrek yetmezliğinin önde gelen nedenlerinden ikincisi de hipertansiyon yani yüksek tansiyondur. Yüksek tansiyon söz konusu olduğunda, vücutta bulunan bütün kan damarları zayıflamaktadır. Sonuç olarak, böbreklerin işlevleri de kaybolmaktadır.

Hipertansiyon nedeniyle hasar gören böbrek damarları, vücuttaki atıkları ve fazla sıvıyı vücuttan atamamaktadır. Bu durum zamanla böbrek yetmezliğine de yol açabilmektedir. (3)

  • İdrar Yolu Tıkanıklığı

İdrar akışı tıkandığı zaman, idrara mesaneden böbreklere dönebilmektedir. Bu durum böbreklerin üstündeki basıncı iyice artırmaktadır. Sonuç olarak da böbrekler işlevlerini yitirmeye başlamaktadır. İdrar akışını engelleyen nedenlerin arasında prostat büyümesi, böbrek taşı ve böbrek tümörleri bulunmaktadır. (4)

  • Böbrek Atardamar Stenozu

Böbreklerde bulunan atardamarların tıkanması sonucu oluşan bu durum, böbreğin fonksiyonlarını kaybetmesine neden olabilmektedir.

  • Toksin Maddeler

Karbon tetraklorür (temizlik ürünlerinde kullanılmaktadır) gibi bazı çözücüler, yakıtlar ve kurşun dâhil olmak üzere vücutta bulunan toksin maddeler böbrek yetmezliğine varabilecek pek çok böbrek hastalığının ortaya çıkmasına neden olabilmektedir.

  • Doğum Kusurları

Bazı bebekler henüz anne karnındayken, böbrekleri tam olarak gelişmeden ya da problemler ortaya çıkarak doğabilmektedir. Bu da gelecekteki böbrek hastalıklarına bir zemin hazırlayabilmektedir. (5)

  • Lupus Hastalığı

Bir bağışıklık sistemi bozukluğu olan lupus hastalığı, vücudun böbrekler de dâhil olmak üzere bazı dokularını yabancı madde olarak algılayıp saldırmaya başlaması sonucu ortaya çıkmaktadır.

  • Sıtma ve Sarı Humma

Bu tür salgın hastalıklar böbrekler fonksiyonlarının bozulmasına yol açabilmektedir.

  • Bazı İlaçların Aşırı Kullanımı

Aspirin veya ibuprofen gibi steroidal olmayan antienflamatuar ilaçların aşırı kullanımı böbrek fonksiyonlarının azalmasına yol açabilmektedir.

  • Yasa Dışı Madde Kullanımı

Eroin veya kokain gibi yasa dışı maddelerin kullanımı böbreklerin fonksiyonlarını kaybetmesine neden olabilmektedir.

  • Yaralanmalar

Böbreklere doğru alınan sert bir darbe ya da böbreklerin kendisinde meydana gelen fiziksel yaralanmalar, böbreklerin fonksiyonlarını yitirmesine neden olabilmektedir. (6)

Böbrek Hastalığı Risk Faktörleri

Bazı koşullara sahip olmak böbrek hastalığı riskini artırabilmektedir. Risk faktörleri şöyle sıralanabilmektedir:

  • Ailede böbrek hastalığı öyküsü olması
  • Kronik böbrek hastalığı 60 yaş üstü insanlar arasında daha yaygındır
  • Ateroskleroz
  • Mesane tıkanıklığı
  • Kronik glomerülonefrit
  • Konjenital böbrek hastalığı (doğumda mevcut olan böbrek hastalığı)
  • Diyabet (en yaygın risk faktörü)
  • Hipertansiyon
  • Lupus eritematoz
  • Bazı toksinlere aşırı maruz kalma
  • Orak hücre hastalığı
  • Bazı ilaçlar (7)

Böbrek Hastalığı Nedir?

Böbrekler vücudun filtreleme sistemi olarak görev alan ve iki adet fasulye görüntüsünde olan organlardır. Saatte 12 kez kanı süzmekte olan böbrekler, atık maddeleri ve fazla sıvıyı da vücuttan atmaktadır. Böbrekler hasar gördüğünde ise kanı, sıvıları ve diğer maddeleri etkili bir şekilde filtreleyememektedir. (8)

Böbrek hastalığı nedir? Detay için tıklayabilirsiniz

Böbrek Hastalığı Belirtileri

Böbrek hastalığı nasıl anlaşılır? Böbrek hastalıkları yavaş yavaş ilerlemektedir, bu nedenle de böbrek hastalığı başlangıcı belirtileri zaman içinde gelişmektedir. Genel olarak belirtileri arasında mide bulantısı, kusma, iştah kaybı, yorgunluk, idrar rutininde değişiklikler, zihinsel faaliyetlerin azalması, ayak ve bileklerin şişmesi, kaşıntı ve kontrol edilemeyen yüksek tansiyon bulunmaktadır. (9)

Böbrek hastalığı belirtileri makalemize buradan göz atabilirsiniz

Böbrek Hastalığı Tedavisi

Böbrek hastalığı nasıl geçer? Böbrek hasarı ne kadar erken teşhis edilirse, tedavinin sonucu da o kadar olumlu olabilmektedir. Henüz erken aşamadayken, diyet ve ilaç tedavisiyle böbreklerin işlevi kontrol altına alınabilmektedir.

İlerlemesi ve tedavinin geç kalınması durumunda ise diyaliz makinesi ve böbrek nakli bir seçenek olabilmektedir. (10)

Böbrek hastalığı tedavisi konusuna göz atabilirsiniz

Böbrek Hastalığı İçin Hangi Doktora Gidilir?

Böbrek hastalıkları tanısı ve tedavisi için iç hastalıkları ve nefroloji bölümüne başvurulabilmektedir. (11)