Böbrek Yetmezliği Nedir?


Böbrek, şekli fasulyeye benzeyen ve vücutta iki adet bulunan organdır. Omurganın her iki yanında bulunan bu organlar, göğüs kafesinin hemen altında kalmaktadır. Böbreklerin boyutu bir yumruk büyüklüğündedir.

Böbrekler, vücuttaki atıkların ve fazla sıvının vücuttan dışarı atılmasını sağlamakla görevli organlardır. Diğer yandan, eritropoietin, renin ve kalsitriol gibi bazı hormonların üretimi ve kan basıncını düzenlenmesi gibi başka fonksiyonları da bulunmaktadır. Böbrekler, bir gün boyunca, toplamda 200 litrelik kanı temizlemektedir.

Her iki böbrekte de yaklaşık olarak 1 milyon nefron bulunmaktadır. Bu küçük nefronlar temizliği yapan böbrek parçalarıdır. Bir nefron, idrarı toplamak için küçük bir kan damarı olan bir glomerulus ve bir tüpü içermektedir. (1)

Böbrek yetmezliği, böbrek hastalıkların son dönemi olarak da tanımlanabilmektedir. Bu durumda, böbrekler fonksiyonlarını yerine getirememektedir. Böbrek yetmezliği geliştiğinde, böbrekler kanı filtreleyememekte ve vücudun sıvı seviyesini dengeleyememektedir.

Böbreklerin işlevlerini telafi etmek için hasta diyaliz makinesine bağlanmaktadır. Bu süre boyunca da, böbrek nakli seçenekleri değerlendirilmektedir.

Her böbrek hastalığı, böbrek yetmezliği ile sonuçlanmamaktadır. Bununla birlikte, dikkate değer belirtiler ortaya çıkmadan, böbrekler fonksiyonlarını yüzde 90’a kadar kaybedebilmektedir. Çoğu vakada, diğer hastalıklara benzer belirtilere yol açabildiği için hemen teşhis edilememektedir. (2)

Böbrek Yetmezliği Belirtileri

Böbrek yetmezliği başlangıcında, herhangi bir belirtinin ortaya çıkmaması oldukça sık yaşanmaktadır. Belirtiler yaşanmaya başladığında ise bunlar oldukça hafiftir.

Böbrek yetmezliği nasıl anlaşılır? Böbrek yetmezliği şu belirtilere yol açabilmektedir:

  • İdrar üretiminin azalması
  • Vücudun şişmesi
  • Konsantre olmada problemler yaşama
  • Karışıklık
  • Yorgunluk
  • Letarji (yaşama işlevlerinin azalması)
  • Mide bulantısı ve kusma
  • İshal
  • Karın ağrısı
  • Ağızda metalik tat

Çok şiddetli olan böbrek yetmezliğinde nöbetler ve koma da ortaya çıkabilmektedir. (10)

Böbrek Yetmezliği Nedenleri

Böbrek yetmezliği neden olur? Akut böbrek yetmezliğinin birçok nedeni bulunmaktadır. Bu nedenler, böbreklere olan kan akışındaki problemler, böbreklerin kendisinde olan problemler ve böbreklerden idrar akışında olan problemler olmak üzere üç gruba ayrılmaktadır. (11)

Böbrek yetmezliğine neden olabilecek bazı tıbbi faktörler şunlardır:

  • Diyabet (diyabetik böbrek hastalığı)
  • Yüksek tansiyon (hipertansiyon)
  • Glomerülonefrit
  • Polikistik böbrek hastalığı
  • İdrar reflüsü (reflü nefropati)
  • Bazı ilaçlar
  • Medüller kistik böbrek hastalığı (12)

Böbrek Yetmezliği Tedavisi

Böbrek yetmezliği nasıl geçer? Böbrek yetmezliğini tedavi etmenin üç ana yöntemi bulunmaktadır. Bunlar şöyle sıralanmaktadır:

Böbrek nakli (böbrek yetmezliği ameliyatı): Hastadan işlevini yitiren böbrek alınmakta ve yerine sağlıklı bir donörden alınan börek yerleştirilmektedir.

Diyaliz: Kandaki atık ve fazla sıvının atılmasını sağlamak için hasta diyaliz makinesine bağlanmaktadır.

Destekleyici bakım: Böbrek yetmezliğini tedavi etmek için herhangi bir seçeneğin kalmadığı durumlarda, hastanın geri kalan ömrünü bakım desteği alarak geçirmesini içermektedir. (11)

Böbrek Yetmezliği İçin Hangi Doktora Gidilir?

Böbrek yetmezliği tanısı ve tedavisi için nefroloji bölümüne başvurulmaktadır. (12)

Böbrek Yetmezliğine Ne İyi Gelir?

Böbrek Yetmezliği Bitkisel Tedavisi

Karahindiba: Karahindiba A vitamini açısından iyi bir kaynağıdır. Böbrek hastalıkları da dâhil olmak üzere çeşitli sağlık sorunlarının tedavisinde kullanılmaktadır. Diüretik özellik taşıdığını için böbrek hastalıklarının tedavisine yardımcı olabileceği düşünülmektedir. (8)

Papatya: Papatya çayı, güçlü bağışıklık sistemini artırmaya yardımcı olabilecek güçlü bir antibakteriyel ve antioksidandır. Güçlü bir bağışıklık sistemi, vücudunuzu enfeksiyon, soğuk algınlığı ve böbrek hastalığı gibi rahatsızlıklardan korumada önemli bir rol oynamaktadır. Ayrıca, böbreklerin toksinleri ve fazla sıvıyı vücuttan atabilmesini de desteklemektedir. (9)

Diğer Bitki çayları: Böbrek hastalıkları durumunda bitki çayları genellikle tavsiye edilmektedir. En yaygın önerilen karışımlar arasında yeşil çay, çiçeği çayı, yaban mersini çayı ve karahindiba çayı bulunmaktadır. Bu çaylar içerdikleri güçlü antioksidanlar sayesinde böbreklerin işlevlerini yerine getirmesini engelleyen zararlı maddelerle savaşmaktadır. (10)

Maydanoz: Maydanozun böbrekler için etkili bir temizleyici olduğu söylenmektedir. Ayrıca,  A, B ve C vitamininin yanı sıra tiamin, riboflavin, potasyum ve bakırdan açısından oldukça zengin bir kaynaktır. Maydanoz aynı zamanda toksinleri atmaya yardımcı olan diüretik bir bitkidir. (11)

Kızılcık: Kızılcık suyu, her türlü böbrek sorununu tedavi etmek için kullanılmaktadır. Kızılcıkta bulunan organik bileşikler böbreklerde meydana gelen enfeksiyonun şiddetini azaltabilmektedir. Diğer yandan, çok fazla kızılcık suyu içilmesi de önerilmemektedir, çünkü bu durumda toksik bir hal alabilmektedir. (12)

Aloe vera: Aloe Vera, çeşitli koşullar için pek çok farklı sağlık tedavisinde kullanılmaktadır. Böbrek enfeksiyonlarının tedavisinde de faydalı olabileceği düşünülmektedir. İyileştirici ve antioksidan özellikleri nedeniyle böbrek fonksiyonlarını destekleyebilmektedir. (13)

Kiraz: Kiraz vücuttaki şişlik ve kızarıklıkları azaltmaya yardımcı olmaktadır. Aynı zamanda,  C vitamini, K vitamini, folat, vitamin B6, magnezyum ve sitrat içermektedir. Sitrat içeren kiraz, bu sayede ürik asit miktarını da azaltmaktadır. Genel böbrek sağlığını desteklemesiyle bilinmektedir. (14)

Tarçın: Şeker hastalığından kaynaklanan fazla glikoz böbreklere zarar verebilmektedir. Tarçın ise glikoz seviyelerini düzenlemeye yardımcı olmaktadır. Bu, vücudun glikozu daha iyi yönetmesine ve kan şekeri rahatsızlıklarına karşı korunmasını sağlamaktadır. (15)

Böbrek Yetmezliği Evde Tedavi Yöntemleri

Su: Böbrek sorunlarını çözmenin en etkili ve en basit yolu bol su içmektir. Su vücuttaki toksinlerin ve atıklarını idrar yoluyla temizlenmesini sağlamaktadır. İdrar ise yağ, protein, su ve aşırı tuzlardan oluşmaktadır. Bu nedenle, günlük su tüketimi son derece önemlidir.

Zeytinyağı: Sızma zeytinyağı birçok farklı tarif ve gıdada kullanılabilmektedir. Kullanılan pek çok yağın yerini alabilecek bir yağ da olabilmektedir. Sızma zeytinyağı iltihabı yatıştırabildiği gibi vücut için bir detoks etkilisi de sunabilmektedir. Bu nedenle böbrek hastalığının ilerlemesini yavaşlatmak için idealdir. (16)

C vitamini: C vitamini, böbrek yetmezliğine ve böbrek enfeksiyonlarına karşı savaşımda önemli rol oynamaktadır. C vitamini, böbreklerdeki asidik seviyelerin arttırmasını sağlamakta ve bakterilerin çoğalmasını engellemektedir. Zararlı bakteriler asitli ortamda canlı kalamamaktadır.

C vitamini, sağlık problemlerine karşı mücadelede ve iyileşme sürecinin sabitlenmesinde faydalı olan bağışıklık sisteminin işlevini de artırmaktadır. Bu nedenle, böbrek yetmezliği ve belirtilerini iyileştirmek için günlük C vitamini alımını artırılmalıdır. (17)

D ve B6 vitamini: Yapılan araştırmalara göre, vücuttaki D vitamini eksikliği böbreklerin fonksiyonlarını da etkileyebilmektedir.  Ayrıca, B6 vitamininin böbrek fonksiyonlarının düzgün bir şekilde sürdürülmesinde anahtar rol oynadığı da bilinmektedir. Böbreklerin etkin bir şekilde çalışmasını sağlamak için, diyete bazı vitamin kaynaklarının özellikle eklenmesi doğru olacaktır. (18)

Tuzun sınırlandırılması: Böbrek hastalığı durumunda tuz alımı minimumda tutulmalıdır. Tuzlu aperatifler, fast food, konserve sebzeler ve işlenmiş etlerden uzak durmak faydalı olabilmektedir. Gerekmedikçe yemeklere ekstra tuz eklememeye de özen gösterilmelidir.

Potasyumun sınırlandırılması: Muz, portakal, patates, ıspanak ve domates gibi gıdalar potasyum açısından oldukça zengindir ve durumunuzu kötüleştirme riski taşımaktadır. Bunlar yerine, elma, lahana, fasulye, üzüm, çilek ve daha düşük potasyum içerikli diğer yiyecekleri yemeyi tercih edebilirsiniz. (19)