Böbrek Yetmezliği Tedavisi


Böbrek yetmezliği nasıl geçer? Böbrek yetmezliği hastanede tedavi edilmesi gereken ciddi bir sağlık sorunudur. Akut böbrek yetmezliği geliştiren hastaların çoğu hastanede tedavi edilmektedir. Hastanede geçirilen süre, böbrek yetmezliğinin nedenine ve böbreklerin ne kadar hızla iyileşeceğine bağlı olarak değişebilmektedir.

Bununla birlikte, daha hafif olan hastalarda tedavi evde de devam edebilmektedir.

Böbreklere zarar veren hastalıklar ya da böbreklerin işlevini yitirmesine neden olan yaralanmalar, böbrek yetmezliğini daha ciddi boyutlara vardırmadan tedavi edilmektedir. Bu nedenle, uygulanan tedavi böbrek yetmezliğinin nedenine bağlı olarak şekillenmektedir. (1)

Uygulanan tedavilerde esas amaç hem böbreklerin iyileşmesini sağlamak ve hem de komplikasyonların oluşmasını önlemektir. Komplikasyonları önlemek için uygulanabilecek bazı yöntemler şunlardır:

  • Kandaki sıvı miktarını dengelemek için uygulanan tedaviler
  • Kandaki potasyumu kontrol etmek için kullanılan ilaçlar
  • Kandaki kalsiyum seviyesini düzeltmek için kullanılan ilaçlar
  • Kandaki toksinlerin atılmasını sağlamak için diyaliz (2)

Evde Tedavisi

Akut yani aniden başlayan böbrek yetmezliği kendi kendine iyileşebilen bir sağlık sorunu değildir. Bu durum oldukça ciddidir ve tıbbi bakım gerektirmektedir. Evde uygulanabilecek tedavi yöntemleri ise genellikle bir sağlık personeli (bakım personeli ya da hemşire gibi) tarafından uygunmaktadır.

Diyaliz: Böbrekler fonksiyonlarını yerine getiremediği zaman, diyaliz makinesi kullanılmaktadır. Diyaliz makinesi, kanın atıklardan arındırılmasına ve fazla suyun vücuttan atılmasına yardımcı olmaktadır.

Diyaliz, akut böbrek yetmezliği için gerekli olduğunda, bir hastane veya diyaliz merkezinde gerçekleştirilmektedir. Böbrek yetmezliği kalıcı olduğunda ve diyalizin süresiz olarak kullanılması gerektiğinde, evde diyalize devam edilebilmektedir.

Diyet: Böbrek hastalıkları olan hastaların genellikle protein ve potasyum değerleri de dengesizleşmektedir. Bu durumu kontrol altına almak için böbrek yetmezliğinde uygulanan özel diyetler takip edilmektedir. (3)

İlaç Tedavisi

Böbrek yetmezliğinde uygulanan ilaç tedavisi genellikle böbreklerin işlevini yitirmesine neden olan sağlık sorununun tedavi edilmesi için uygulanmaktadır.

Doğru dehidratasyon: Hastaya gerekirse elektrolit replasmanı ile intravenöz sıvılar verilmektedir.

Sıvı kısıtlaması: Böbreklerin aşırı sıvıyı uygun şekilde vücuttan atabilmesini sağlamak için sıvı kısıtlaması yapılabilmektedir.

Böbreğe olan kan akışını artırmak: Genellikle kalp fonksiyonunu iyileştirmek veya kan basıncını arttırmayı amaçlamaktadır.

Kimyasal (elektrolit) anormalliklerin kontrol altına alınması: Vücuttaki diğer sistemlerin düzgün bir şekilde çalışması için gerekli olan kimyasalların seviyeleri dengelenmektedir. (4)

Hastanın böbrekleri uygulanan tedavi yöntemlerine olumlu yanıt vermiyorsa ve gerekli olan böbrek fonksiyonları geri dönmüyorsa, hastanın diyalize girmesi gerekmektedir. Diyaliz, deri yoluyla (hemodiyaliz) kan damarlarına girilerek veya karın boşluğunu (periton diyalizi) kaplayan astar yoluyla karın boşluğuna girilerek yapılmaktadır.

Hemodiyaliz: Hemodiyaliz uygulanan hastada, büyük bir arter ve ven arasında oluşturulan bir kanaldan bir tüp geçirilmekte ve hasta makineye bağlanmaktadır. Kandaki toksinler ve atıkları ortadan kaldıran diyaliz makinesi tıpkı yapay bir böbrek görevi görmektedir. Temizlenen kan daha sonra hastanın vücuduna geri verilmektedir. Hastaların çoğunda diyaliz makinesi haftada 3 kez uygulanmaktadır. (5)

Periton diyalizi: Periton diyalizi kullanıldığında ise, kan akımından gelen atıklar ve fazla su, periton boşluğuna cerrahi olarak yerleştirilen bir kateter yoluyla vücuttan atılmaktadır.

Akut böbrek yetmezliği olan hastaların çoğu, böbreklerin etkilenmesine yol açan tıbbi neden tedavi edildiği zaman diyalize ihtiyaç duymamaktadır. Sağlıklı böbrek fonksiyonları tekrar geri dönebilmektedir. Bazı hastaların böbreklerinde sadece kısmi olarak iyileşme görülebilmektedir. Bu hastalarda diyaliz makinesine ihtiyaç duyulmasa da, düzenli olarak ilaçların kullanılmaya devam edilmesi gerekebilmektedir. (6)

Böbrek Nakli Böbrek Yetmezliği Ameliyatı

Ciddi böbrek hasarı durumunda böbrek nakli gerekli olabilmektedir. Tek böbrekle yaşamak mümkün olabilmektedir, bu nedenle, canlı bir donörden böbrek alınabilmektedir. Aynı zamanda, böbrek ölümü gerçekleşmeyen ölü bir insandan da nakil alınabilmektedir.

Uygun bir böbreğin bulunması aylar ya da yıllar alabilmektedir. Bu süreçte hasta diyaliz makinesine bağlanmaktadır. (7)

Böbrek Yetmezliği İçin Hangi Doktora Gidilir?

Böbrek yetmezliği tanısı ve tedavisi için nefroloji bölümüne başvurulmaktadır. (8)

Böbrek Yetmezliği Nedir?

Böbrek yetmezliği, böbrek hastalıkların son dönemi olarak da tanımlanabilmektedir. Bu durumda, böbrekler fonksiyonlarını yerine getirememektedir. Böbrek yetmezliği geliştiğinde, böbrekler kanı filtreleyememekte ve vücudun sıvı seviyesini dengeleyememektedir.

Böbreklerin işlevlerini telafi etmek için hasta diyaliz makinesine bağlanmaktadır. Bu süre boyunca da, böbrek nakli seçenekleri değerlendirilmektedir.

Her böbrek hastalığı, böbrek yetmezliği ile sonuçlanmamaktadır. Bununla birlikte, dikkate değer belirtiler ortaya çıkmadan, böbrekler fonksiyonlarını yüzde 90’a kadar kaybedebilmektedir. Çoğu vakada, diğer hastalıklara benzer belirtilere yol açabildiği için hemen teşhis edilememektedir. (9)

Böbrek Yetmezliği Belirtileri

Böbrek yetmezliği başlangıcında, herhangi bir belirtinin ortaya çıkmaması oldukça sık yaşanmaktadır. Belirtiler yaşanmaya başladığında ise bunlar oldukça hafiftir.

Böbrek yetmezliği nasıl anlaşılır? Böbrek yetmezliği şu belirtilere yol açabilmektedir:

  • İdrar üretiminin azalması
  • Vücudun şişmesi
  • Konsantre olmada problemler yaşama
  • Karışıklık
  • Yorgunluk
  • Letarji (yaşama işlevlerinin azalması)
  • Mide bulantısı ve kusma
  • İshal
  • Karın ağrısı
  • Ağızda metalik tat

Çok şiddetli olan böbrek yetmezliğinde nöbetler ve koma da ortaya çıkabilmektedir. (10)

Böbrek Yetmezliği Nedenleri

Böbrek yetmezliği neden olur? Akut böbrek yetmezliğinin birçok nedeni bulunmaktadır. Bu nedenler, böbreklere olan kan akışındaki problemler, böbreklerin kendisinde olan problemler ve böbreklerden idrar akışında olan problemler olmak üzere üç gruba ayrılmaktadır. (11)

Böbrek yetmezliğine neden olabilecek bazı tıbbi faktörler şunlardır:

  • Diyabet (diyabetik böbrek hastalığı)
  • Yüksek tansiyon (hipertansiyon)
  • Glomerülonefrit
  • Polikistik böbrek hastalığı
  • İdrar reflüsü (reflü nefropati)
  • Bazı ilaçlar
  • Medüller kistik böbrek hastalığı (12)