Havale Nedir?


Havale, vücudun bir kısmını veya tamamını etkileyen şiddetli kas kasılmalarıdır. Genellikle kısa sürerler ancak tekrarlayabilirler ve sürekli hale gelebilirler. Havale, beyindeki somatik ve viseral motor alanlarına ulaşan, spontan, paroksismal ve istemsiz hareketleri başlatan ön beyin nöronlarındaki anormal elektriksel deşarjların bir sonucu olarak ortaya çıkar. Bu serebral ritim bozuklukları aniden başlayıp bitmeye meyillidir.

Havale sırasında genellikle hasta dengesini kaybeder ve yere düşebilir. Vücudun bir kısmını ya da tamamını etkileyebilen havaleler, birkaç saate kadar sürebilen depresyonlara ya da geçici körlüklere neden olabilirler. (1)

Havale nasıl teşhis edilir?

Havaleyi teşhis etmek için fizik muayene, bazı tanısal testler ve havale atağına tanıklık edenlerin ifadeleri gerekir. Bunlara ek olarak, bir idrar toksikolojisi taraması ve bir kan toksikolojisi taraması da gerekebilir. Havalenin neden olduğunu tespit etmek için kan elektrolit ve glikoz (şeker) seviyelerinin yanı sıra kırmızı ve beyaz kan hücresi sayımı da gerekebilir. Bazı durumlarda, elektroensefalografi (EEG), X-ışınları veya beyin görüntüleme testleri yapılabilir.

Havale geçiren herkese tüm tanısal testlerin yapılması gerekmeyebilir. Doktor hastayı inceledikten ve hastanın tıbbi geçmişini dinledikten sonra gerekli gördüğü testleri yapabilir. Bu testlerin sonuçları ne tür bir tıbbi durumun havaleye yol açtığını açıkça ortaya koyabilir. Havalenin altında yatan neden bağlı olarak ne tür bir tedavi gerektiğine doktor karar verecektir. (2)

Havale hangi hastalıklarla karıştırılabilir?

Havale semptomları başka hastalıklarla karıştırılabilir. Çünkü ani sarsıntılar veya istemsiz kas hareketleri pek çok hastalığın da belirtisidir. Havale ile en çok karıştırılan hastalıklar şunlardır;

  • Nöbet – epilepsi
  • Miyoklonus
  • Tourette (Turet sendromu)
  • Spazmlar (3)

Havale Belirtileri

Havale nasıl anlaşılır? Havale hastalığı başlangıcı bilinçsizlik hali ile fark edilebilir. Bazı hastalar ise bilinçlerini kaybetmek yerine tam tersine daha çok farkında olabilirler. En sık yaşanan havale belirtileri şunlardır;

  • Hastanın bilincini kaybetmesi, yön duygusunu kaybetmesi ve dengesini kaybederek yere düşme tehlikesi yaşaması
  • Bilinç kaybı yerine daha tam farkındalık hali de yaşanabilir. Duyular açılır, hastalar çevrelerine daha çok dikkat etmeye başlayabilir.
  • Kas hareketlerinin kontrolden çıkması. Anormal beyin hareketleri neticesinde kaslar kontrol edilemez hale gelir, seğirmeler, sallanmalar ya da duruş bozuklukları ortaya çıkabilir. (4)
  • Aşırı duygusal tepkiler meydana gelebilir. Korkma, depresyon veya aynı şeyi tekrar yaşıyormuş hissi havale geçiren hastalarda çok sık yaşanır. Algının farklılaşması nedeniyle çevredeki eşyalar ve nesneler gerçekte olduklarından çok farklı görünebilir.
  • Dikkat eksikliği yaşanabilir. Özellikle bir yere bakarken gözleri sabitleyememe ya da yürüme sırasında ayakları kontrol edememe havale geçiren hastaların yaşadığı semptomlardan biridir. (5)

Havale belirtileri fazlası için tıklayınız

Havale Nedenleri

Havale neden olur? Sinir sistemindeki problemlerden kaynaklanan havalenin nedenlerini şu şekilde sıralayabiliriz;

  • Ensefalomiyelit (beyin – omurilik iltihabı)
  • Menenjit
  • Encephalomalacia (beyin yumuşaması)
  • Akut beyin ödemi
  • İntrakraniyal (kafa içi) basınç artışı dahil olmak üzere beyin iskemisi
  • Travmanın neden olduğu sarsıntı gibi lokal lezyonlar, apse, tümör, paraziter hasar, hemoraji
  • Kalıtsal idiopatik epilepsi
  • Beyne oksijen gitmemesi
  • Hipoglisemi ya da hiperglisemi
  • Çok fazla uykusuz kalmak
  • Çok fazla susuz kalmak ya da tam tersine bedenin çok fazla su alması

Havale ayrıca akut dolaşım veya kalp yetmezliğinde olduğu gibi, beyin hipoksisinden ve aşağıdakiler dahil olmak üzere sinir sisteminin toksik ve metabolik hastalıklarından da kaynaklanabilir;

  • Hepatik ensefalopati
  • Hipoglisemi
  • Hipomagnezemi (kandaki magnezyum düzeylerinin normalin çok altına inmesi)
  • İnorganik zehirler, zehirli bitkiler ve mantarlar. (6)

Havale nedenleri makalemizi inceleyebilirsiniz

Havale Tedavisi

Havale nasıl geçer? Çoğu insan havaleyi kendi başına yönetebilir. Havale tedavisinde semptomların şiddeti ve hastanın başka rahatsızlıkları olup olmadığı etkilidir. Havale tedavi edilirken antikonvülsan ilaçlar kullanılır. Bu ilaçlar havale semptomlarının şiddetini azaltabilir. İlaçlar dışında vagus sinir stimulatörü ve ilaca cevap vermeyen hastalara ketojenik diyet önerilir.

Daha fazla havale tedavisi için

Havale ameliyatı: Havaleye neden olan beynin ilgili alanı çıkarılabilir veya değiştirilebilir. Elektrotlar beyne yerleştirilerek beyin stimülasyonu yapılabilir. Beyne gönderilen elektriksel dürtüler ile havaleye yol açan beynin ilgili kısımları tedavi edilebilir.

Havale tedavisinde kullanılan antikonvülsan ilaçlar mide tarafından emilir. Daha sonra kan dolaşımı yoluyla beyne taşınır. Nörotransmitterleri, nöbetlere yol açan elektriksel aktiviteyi azaltacak şekilde etkiler. Antiseiz ilaçları ise sindirim sisteminden geçer ve idrar yoluyla vücudu terk eder. Bu ilaçların; yorgunluk, baş dönmesi,  deri döküntüsü, koordinasyon eksikliği ve hafıza problemleri gibi bazı potansiyel yan etkileri vardır. (7)

Havale için hangi doktora gidilir? Havale hastalığı için iç hastalıkları (dahiliye) uzmanlarına gidilebilir. Ayrıca nörologlar da tedavi sürecinde yer alabilir.

Havale Hastalığına Ne İyi Gelir?

Havaleyi tedavi etmek için bitkilerden faydalanabilirsiniz ya da evde alabileceğiniz bazı önlemlerle hastalığın etkilerini azaltabilirsiniz.

Havale bitkisel tedavisi: Havale hastalığında kanarya otu, kedi otu, ökse otu ve zambak çok sık kullanılır. Bu bitkilerin yatıştırıcı özellikleri havale semptomlarını azaltabilir. Bu otlara ek olarak B6 vitamini, E vitamini ve magnezyum gibi mineraller de havale tedavisinde kullanılmaktadır. (8)

Havale için evde tedavi yöntemleri: Havale hastalığı için ketojenik diyet önerilir. Bu diyette karbonhidrat oranı düşük yağ oranı ise yüksektir. Ketojenik diyetin uygulanması için hastalar kapsamlı bir muayeneden geçirilirler. Bu diyet herkese önerilmez, çünkü bazı hastalarda farklı sıkıntılara yol açabilir.

Diyet dışında hastaların havaleden kurtulmak için stresten uzak durmaları gerekir. Stresi önlemek için düzenli spor yapılabilir, uyku saatlerine dikkat edilebilir, yoga ve meditasyondan faydalanılabilir.

Havale atakları sırasında düşme nedeniyle oluşacak kazaların önüne geçmek için kullanılan mobilyaların keskin köşelerinin olmamasına dikkat edilmelidir. Yuvarlak hatlı ve çarpıldığında yaralanma riskini en aza indirecek mobilyalar seçilmelidir.(9)