Kuru Öksürük Nedir?


Öksürük vücudun oldukça doğal bir reaksiyonudur. Bu reaksiyonun nedeni, üst solunum yollarında oluşan herhangi bir tıkanıklık sırasında vücudun hava almaya çalışmasıdır. Aynı zamanda, hava yollarında meydana gelen herhangi bir tahrişe tepki olarak da gelişebilmektedir. Pek çok öksürük türü bulunmaktadır ve bunlar kendi içinde ayrılan özellikler taşımaktadır. Böylece, öksürüğe yol açan ve altta yatan neden de belirlenebilmektedir. (1)

Öksürük türleri genel anlamda, ıslak öksürük ve kuru öksürük olmak üzere ikiye ayrılmaktadır. Öksürüğün ıslak ya da kuru olması nedenine bağlı olarak değişebilmektedir. Islak öksürük, balgamlı ya da mukuslu olarak tabir edilen öksürük türüdür. Kuru öksürük ise balgam ya da mukus üretmeyen öksürük türünü tanımlamaktadır.

Kuru öksürük durumunda, boğazda tıpkı topraklı gibi pürüzlü bir his olmaktadır. Bu durum bazen boğazı tahriş edebilmekte, bazense boğazın gıdıklanmasına yol açabilmektedir. Bu hislerin gelişmesi vücudun doğal olarak öksürükle tepki vermesine neden olmaktadır. (2)

Kuru öksürük, çok çeşitli hafif ile ciddi hastalıkların, bozuklukların ve durumların bir belirtisi olarak ortaya çıkabilmektedir. Kuru öksürük enfeksiyon, inflamasyon, travma, kanser gibi kötü huylu bir hastalık, hava yolu tıkanıklığı ve diğer anormal süreçlerden kaynaklanabilmektedir.

Toz, duman veya toz gibi hafif tahriş ediciyi teneffüs ettikten sonra da kuru öksürük gelişebilmektedir. Kuru bir öksürük, alerji gibi bir bozukluğun veya viral larenjit gibi bulaşıcı bir hastalığın bir sonucu olarak yaşanabilirken, konjestif kalp yetmezliği ve akciğer kanseri gibi ciddi ve potansiyel olarak yaşamı tehdit eden koşullara da eşlik edebilmektedir. (3)

Kuru Öksürük Belirtileri

Kuru öksürük nasıl anlaşılır? Kuru öksürük başlangıcı ve sonrası belirtileri aşağıdakileri içerebilmektedir:

  • Havayollarında meydana gelen bir gıdıklanma hissi
  • Balgamsız (mukussuz) bir öksürük
  • Göğüste meydana gelen hırıltı ve tıkanıklık
  • Öksürürken çıkan kuru bir ses
  • Geceleri uyumayı zorlaştıran öksürük

Bazen kuru öksürük birkaç gün sürebilmekte veya soğuk algınlığının bir belirtisi olarak 1-2 haftaya kadar devam edebilmektedir. Açıklandığı gibi, kuru öksürük belirtileri, göğüste sıkışıklık, zorluk ve darlık gibi belirtileri de yol açabilmektedir. (4)

Kuru Öksürük Nedenleri

Kuru öksürük neden olur? Kuru öksürük, çeşitli viral ve bakteriyel enfeksiyonların bir belirtisi olarak ortaya çıkabilmektedir. En sık yaşanan nedenler ise şunlardır:

  • Soğuk algınlığı (viral solunum yolu enfeksiyonu)
  • Krup (küçük çocuklarda yaygın olan viral hastalık)
  • Ampiyem
  • Lejyoner hastalığı (bakteriyel pnömoni türü)
  • Boğmaca
  • Tüberküloz (verem)
  • Bazı ilaçların kullanımı

İnatçı ya da sürekli olarak devam eden bir kuru öksürük, aşağıdakiler gibi solunum ve sindirim sistemlerine bağlı nedenlere bağlı olarak oluşabilmektedir:

  • Havayolu tahrişi (bronkospazm)
  • Aort anevrizması
  • Astım ve alerjiler
  • Kronik obstrüktif akciğer hastalığı (KOAH, amfizemi ve kronik bronşit içerir)
  • Konjestif kalp yetmezliği
  • Yabancı bir cisim (hava yolu tıkanıklığı)
  • Gastroözofageal reflü hastalığı (GERD)
  • Akciğer kanseri
  • Plörezi (akciğerler ve göğüs çevresindeki astarın iltihaplanması)
  • Pnömotoraks (akciğer çökmesi)
  • Sigara içmek
  • Sistemik lupus eritematoz
  • Larinksin tümörü (5)

Kuru Öksürük Tedavisi

Kuru öksürük nasıl geçer? Kuru öksürüğün kendi kendine geçmesini beklemek, bir seçenek olabilmektedir. Diğer yandan, göğüs ağrısı, ateş, kan öksürme, şiddetli baş ve kulak ağrısı ve şiddetli kuru öksürük gibi belirtilerin yaşanması durumunda bir doktora başvurulması gerekmektedir.

Kuru öksürük belirtileri oldukça rahatsız edici bir hal alıyorsa, evde uygulanabilecek bazı tedavi yöntemi bulunmaktadır. Kuru öksürüğü ortadan kaldırmak için mümkün oldukça vücudun direncini güçlü tutmaya çalışmakta fayda vardır. Uygulanabilecek bazı yöntemler şunlar olabilmektedir:

  • Oral demulsentler (öksürük hafifleticiler)
  • Öksürük gidericiler
  • Sıvıları takviyeleri
  • Tuzlu su
  • Tetikleyicileri önlemek

Kuru öksürük kısa bir süre içinde kaybolmuyorsa, mümkün olan en yakın zamanda tıbbi tedavilere başlanması en doğrusu olacaktır. Bu durumda, uygulanacak olan tedavi kuru öksürüğün altında yatan nedene odaklanacaktır. (6)

Kuru Öksürük İçin Hangi Doktora Gidilir?

Kuru öksürük için başlangıç olarak aile hekiminize başvurabilirsiniz. Altta yatan nedene bağlı olarak tanı ve tedavi için bir kulak burun boğaz uzmanından ya da göğüs hastalıkları uzmanından yardım alabilirsiniz. (7)

Kuru Öksürüğe Ne İyi Gelir?

Kuru Öksürük Bitkisel Tedavisi

Zerdeçal: Zerdeçal bitkisinin öksürük üzerinde terapötik bir etkisi bulunmaktadır, bu nedenle, özellikle kuru öksürük için oldukça etkili bir tedavi yöntemi olabilmektedir.

Zencefil: Zencefil, kuru öksürük için çok faydalı olduğu bilinen ve çok sık kullanılan en popüler doğal tedavi yöntemlerinden biridir.

Limon: Limon, öksürüğü iyileştirmek için çeşitli şekillerde kullanılabilmektedir. Limon iltihaplanmayı azaltan ve aynı zamanda enfeksiyonla mücadele eden yüksek oranda C vitaminini vücuda temin edebilmektedir.

Sarımsak: Sarımsağın kuru öksürüğün tedavisine yardımcı olabilen hem antibakteriyel hem de antimikrobiyal özellikleri bulunmaktadır. (8)

Soğan: Kuru öksürük için evde yapılabilecek en basit tedavi yöntemlerinden biri de soğandır. Soğanla hazırlanan buhar banyolarını solumak öksürüğü kesmeye yardımcı olabilmektedir.

Ballı süt: Ballı sıcak süt, kuru öksürüğü rahatlatabilmekte ve sürekli öksürme nedeniyle oluşan göğüs ağrısını azaltabilmektedir. En iyi sonucu elde etmek için, uyumadan önce içmeye özen gösterebilirsiniz. (9)

Biber: Acı biber kuru öksürük ya da sürekli öksürük nedeniyle oluşan göğüs ağrısını azaltmaya yardımcı olabilmektedir. Ayrıca ısıtıcı ve uyarıcı özellikleri de bulunmaktadır.

Havuç: Havuç, çeşitli öksürük belirtilerini hafifletmeye yardımcı olabilecek çok sayıda vitamin ve besin maddelerini vücuda temin edebilmektedir. (10)

Badem: Badem, kuru öksürük belirtilerinin iyileşmesinde proaktif (önceden tedbiri alan) bir rol oynamaktadır. Sahip olduğu bu beslenme özellikleri öksürüğü önlemeye yardımcı olabilmektedir. (11)

Bal: Bal, öksürük için kullanılan en yaygın doğal tedavi yöntemlerinden biri olarak bilinmektedir. Doğal bir antibiyotik olan bal, sadece öksürük nedenli bakterileri öldürmekle kalmamakta, aynı zamanda boğazda oluşan ağrıyı rahatlatmaya da yardımcı olabilmektedir.

Portakal suyu: Portakal suyu bağışıklık sistemini güçlendirmeye yardımcı olan C vitamini bakımından oldukça zengin bir meyvedir. Özellikle, bronşit öksürüğünü hafifletmek için bol bol portakal suyu içebilirsiniz.

Kekik: Kekik doğal bir kuru öksürük önleyicidir. Bu faydalı bitki ayrıca boğmaca, bronşit ve diğer enfeksiyonları da tedavi edebilme gücüne sahiptir. (12)

Nane: Nane yaprakları oldukça iyileştirici yetenekleri olan bir bitkidir. Nane bitkisinde bulunan mentol maddesi hem boğazı rahatlatmakta hem de mukusun parçalanmasına yardımcı olabilmektedir. (13)

Kuru Öksürük İçin Evde Tedavi Yöntemleri

Tuzlu su ile gargara: Oldukça basit bir evde tedavi yöntemi olan tuzlu su gargarası kuru öksürük tedavisinde de oldukça etkili olabilmektedir. Kuru öksürük nedeniyle tahriş olmuş boğazı rahatlatabilmektedir. 1 sıcak suya 1/4 ya da 1/2 çay kaşığı tuz karıştırmak, tahrişi gidermek için yeterli sayılabilmektedir.

Not: 6 yaşın altındaki çocukların tuzlu gargara verilmesi tavsiye edilmemektedir. Bu yaş grubu için diğer bitkisel tedavi yöntemlerini ya da evde tedavi yöntemlerini denemek daha doğru olacaktır. (14)

Sıvı tüketimi: Kuru öksürük, ihmal edilmemelidir, çünkü bazen bazı komplikasyonlara neden olabilir. Özellikle başta su olmak üzere bol sıvı tüketimi boğazdaki iltihaplanmayı yatıştırmanın iyi yolu olabilmektedir. Sıcak bitki çayları ya da çorbaları da kuru öksürük durumunda oldukça yardımcıdır. (15)

Tavuk çorbası: Tavuk çorbası kuru öksürük ve soğuk algınlığı için oldukça etkili bir tedavi yöntemi olabilmektedir. Öksürük ve grip enfeksiyonunu iyileştirmede son derece faydalıdır. Tavuk ve sebzelerde bulunan antioksidanlar, kuru öksürük ve soğuk algınlığı tedavisine yardımcı olabilmektedir. (16)