Kusma Belirtileri


Mide bulantısı ve kusma genellikle mide gribi ya da enfeksiyonal hastalıklarda görülen bir belirti şekilde ortaya çıkmaktadır.

Kusma nasıl anlaşılır? Kusma başlangıcı, sonrası ve nedenine bağlı olarak oluşabilecek diğer belirtileri şunları içerebilmektedir:

  • Karın ağrısı
  • İshal
  • Ateş
  • Baş dönmesi
  • Vertigo
  • Nabzın hızlanması
  • Aşırı terleme
  • Ağızda kuruluk
  • İdrara çıkma sıklığının azalması
  • Göğüs ağrısı
  • Bayılma
  • Karışıklık
  • Aşırı uyku hali
  • Kan kusma (1)

Yukarıda sıralanmış olan belirtiler, en genel kusma ve kusmayla birlikte yaşanan belirtileri tanımlamaktadır. Kusma altında yatan tıbbi bir neden sonucu geliştiği için bu tıbbi koşullardan bazıları ve beraberinde yaşanan diğer belirtileri ayrıntılı olarak şöyle açıklanabilmektedir.

Gastroenterit Belirtileri

Gastroenterit aslında halk arasında mide gribi veya mide üşütmesi olarak da bilinen hastalığın tıbbi terimidir. Gastroenterit, çocuklarda yaygın olarak rotavirüs nedeniyle oluşurken, erişkinlerde norovirüs nedeniyle oluşan bakteriyel bir enfeksiyondan kaynaklanmaktadır. (2)

Gastroenterit durumunda en net belirti ishaldir. Kolon (kalın bağırsak) enfekte olduğunda, sıvıları tutma kabiliyetini kaybetmektedir. Sonuç olarak da, dışkı daha gevşek veya sulu bir hale gelmektedir. Mide bulantısı ve kusmanın çok sık görüldüğü gastroenterit hastalığının diğer belirtileri şunlardır:

  • Karın ağrısı veya kramp
  • Ateş
  • Zayıf beslenme (bebeklerde)
  • İstenmeyen kilo kaybı (sıvı kaybı belirtisi de olabilir)
  • Aşırı terleme
  • Nemli bir cilt
  • Kas ağrısı veya eklem sertliği
  • Dışkı kontrolü kaybı (3)

Gıda Zehirlenmesi Belirtileri

Gıda zehirlenmesi başlangıcı belirtileri saatler ya da günler içinde gelişebilmektedir. Zamanlama gıda zehirlenmesine bağlı olarak da değişebilmektedir. Ayrıca, bu durum tüketilen yiyecek veya içecek miktarına bağlı da olacaktır. Gıda zehirlenmesi nasıl anlaşılır? Mide bulantısı ve kusma belirtilerinin sıklıkla yaşandığında gıda zehirlenmesi durumunda oluşabilecek diğer belirtiler şunlardır:

  • Karın ağrısı
  • İshal
  • Ateş
  • İştah kaybı
  • Zayıflık ve yorgunluk

Diğer yandan, gıda zehirlenmesi belirtileri kişinin ne kadar mikrop veya toksin tükettiğine de bağlıdır. Ayrıca, bir kişinin mikrop veya toksine karşı olan hassasiyeti diğer bir kişiden farklı olabilmektedir. (4)

İç Kulak İltihabı (Labirentit)

Labirentit iç kulak ilthabının tıbbi ismidir. Bu, sadece işitme duyusunu etkilemekle kalmayan aynı zamanda mide bulantısı ve kusmaya da neden olabilen bir durumdur. Vertigo gibi daha şiddetli bir belirti yaşanması durumunda kişi için oldukça yorucu olabilmektedir. Kusma ile birlikte görülebilecek diğer belirtileri şunlardır:

  • Görüşün bulanıklaşması
  • Düşecekmiş gibi dengesiz hissetmek
  • Suda yüzüyor gibi sersemlemiş hissetmek
  • Kulaklarda çınlama ya da işitme kaybı (5)

Gastroözofageal Reflü Hastalığı Belirtileri

Gastroözofageal reflü (GER) ya da Gastroözofageal reflü hastalığının (GERD) gelişmesi durumunda, midedeki asit içeriği yemek borusundan yukarı doğru çıkmaktadır. Pek çok belirtiye yol açabilen bu durum, mide bulantısı ve kusma ile de sonuçlanabilmektedir. Diğer belirtileri ise şunlardır:

  • Yanma hissi
  • Ağız kokusu
  • Göğüs ve üst karın bölgesinde ağrı
  • Yutma sorunları
  • Solunum problemleri (6)

Stres ve Anksiyete Belirtileri

Mide bulantısı ve kusma sık görülen stres ve anksiyete belirtileri arasında gelmektedir. Bulantı kusmadan daha yaygın olarak yaşanmaktadır, ancak kişi çok endişeli ya da stresli olduğunda ikisi de birlikte ortaya çıkabilmektedir. Kusma öncesinde ya da sonrasında görülebilecek diğer belirtiler ise şunlardır:

  • Mide bulantısı
  • Kusma dürtüsünün yarattığı bir huzursuzluk hissi
  • Kusmayı düşününce midenin daha da bulanması
  • Midede bir şişkinkik ya da doluluk hissi
  • Ağız kuruluğu
  • Aşırı terleme
  • Ağız kokusu (7)

Periyodik Kusma Sendromu Belirtileri

Periyodik kusma sendromu, kişinin belirli aralıklarla kusması durumudur. Periyodik kusma sendromu belirtileri genellikle sabahları başlamaktadır. Belirtileri şunları içerebilmektedir:

  • Bir saat içinde birkaç kez meydana gelen şiddetli kusmalar
  • Bir haftadan daha az süren kusma atakları
  • Son 6 ay içinde belirli bir neden olmadan ve herhangi bir zamanda ortaya çıkabilen kusma (en az 3 en fazla 5 kez) atakları
  • Şiddetli mide bulantısı
  • Yoğun bir şekilde terleme

Kusma atakları sırasında gelişebilecek diğer belirtiler ise şunlardır:

  • Karın ağrısı
  • İshal
  • Ateş
  • Baş dönmesi
  • Işığa duyarlılık
  • Baş ağrısı

Kusma ataklarının geliştiği dönemlerin bitmesi sonrasında geçen süre içinde kişi genellikle herhangi bir belirti yaşamamaktadır. (8)

Hamilelikte Kusma

Kusma ve mide bulantısı hamilelikte çok sık görülmekte ve normal olarak kabul edilmektedir. Çoğu kadın hamileliğinin ilk 3 ayında hafif belirtiler yaşamaya başlasa da, 4. aydan sonra belirtiler artabilmektedir.

Hamilelik sırasında yaşanan kusma belirtileri, halk arasında sabah bulantısı olarak adlandırılsa da, belirtiler gün boyunca yaşanabilmektedir.

Sabah bulantısı: Bazı hamile kadınlar mide bulantısı ve kusmayı sadece sabah saatlerinde yaşamaktadır. Bununla birlikte, kadınların çoğunluğu gün boyu mide bulantısı yaşamaya devam etmektedir.

  • Hamilelik sırasında, ağızda artan tükürük üretimi, kokulara karşı aşırı hassasiyet ve bazı gıdaların tadındaki değişiklikler de kusmayı tetiklemektedir.
  • Belirtiler genellikle son regl döneminden 4 ile 8 hafta sonra başlamaktadır. 9 ve 11. hafta içinde ise şiddetlenmektedir.
  • Ateş, ishal ve şiddetli karın ağrısı, hamilelik sırasında bulantı ve kusma ile birlikte görülen belirtiler olarak kabul edilmemektedir. Bu belirtiler yaşanması durumunda doktora danışılması en doğrusu olacaktır.

Hiperemezis gravidarum: Hamilelikte oluşan aşırı mide bulantısı ve kusmayı tanımlayan bir durumdur. Bunun bir sonucu olarak, anne adayı fazla kilo ve sıvı kaybetmeye başlayabilmektedir. Durumun hastanede tedavi ile kontrol altına alınması gerekmektedir. (9)

Acil Tıbbi Yardım Alınması Gereken Kusma Belirtileri

Mide bulantısı ve kusma özellikle ishal ile birlikte yaşanıyorsa, kişi için oldukça yorucu olabilmektedir. Her zaman ciddi bir problemin işareti olmasa da, bazı durumlarda nedeni net değildir ve hemen tespit edilmesi durumun daha da kötüleşmeden önlenmesine yardımcı olabilmektedir.

Aşağıda sıralanmış olan belirtilerin yaşanması durumunda hemen tıbbi bir yardım alınmalıdır:

  • Şiddetli mide ağrısı
  • Şiddetli baş ağrısı
  • Kan kusma
  • Dışkıda kan görme
  • Karışıklık
  • Son 24 saat içinde önemli bir kafa travması geçirmiş olmak
  • Belirtileri kontrol edemiyorsanız
  • Diyabetiniz varsa
  • Seyahat ettikten sonra belirtiler şiddetleniyorsa
  • Bağırsak hareketlerinde uzun süren bir anormallik varsa
  • Cilt ve göz rengi sarıya dönüyorsa
  • Dışkının gri, beyaz ya da yağlı olması

12 saat boyunca idrar çıkışı, ayakta durma ve tükenme sırasında baş dönmesi veya bayılma gibi dehidratasyon (sıvı kaybı) belirtileriniz de oluştuysa, acil tıbbi yardım istenmelidir. (10)

Çocuklarda Kusma Belirtileri

Çocuklar mide bulantısı ve kusma gibi belirtileri yaşamaya yetişkinlerden daha yatkın olabilmektedir. Çocuklarda da tıpkı yukarda sıralanan belirtilerin yaşanması durumunda hemen tıbbi bir yardım alınması gerekmektedir. Kusma ve ishal kaynaklı sıvı kaybı özellikle çocuklarda hemen kontrol altına alınması gereken bir durumdur.

Çocukların kusma ile birlikte yaşayabileceği ve ciddiye alınması gereken diğer belirtiler ve koşullar şunlardır:

  • Ateş
  • Çocuk 6 aylıktan daha küçükse
  • Kronik tıbbi problemler ya da erken doğma söz konusu ise
  • Dışkıda veya kusmukta kan olması
  • Önemli miktarda kusma veya ishal
  • Kalıcı kusma
  • Dehidrasyon belirtileri (8 saatte idrar çıkışı, batık gözler, kuru veya yapışkan bir ağız, az veya hiç olmayan gözyaşı)
  • Davranış değişikliği (artan huzursuzluk veya uyuşukluk)
  • Yeşil veya koyu sarı olan kusmuk (11)

Kan Kusma

Kan kusma ya da diğer adıyla hematemez, çeşitlik tıbbi nedenler sonucu ortaya çıkan kusarken kan çıkması durumudur. Vücutta nedenine bağlı olarak değişen bu kanamalar, burun ya da bağırsaklarda da meydana gelebilmektedir.

Kusmukta çıkan kanın rengi ve kıvamı nedenine bağlı olarak değişiklik gösterebilmektedir. Ancak, nedeni ne olursa olsa, kan kusma oldukça ciddi bir durumdur ve hemen tıbbi yardım alınmalıdır.

Kan kusma sırasında yaşanabilecek belirtiler şunlardır:

  • Baş dönmesi, bayılma hissi veya bayılma
  • Karışıklık
  • Serin, nemli ve solgun bir cilt
  • Artan kalp atış hızı, anksiyete veya ajitasyon
  • Göz bebeklerinin büyümesi
  • Bulanık görüş
  • Mide bulantısı
  • Zayıflık
  • Hızlı, sığ bir solunum
  • İdrar üretiminin azalması (12)

Kusma Nedir?

Kusma, midede bulunan içerdiğin ağız yoluyla atılması durumudur. Genellikle, mide bulantısı ile birlikte görülen kusma çoğu zaman istemsiz olarak gelişmektedir. Hemen hemen herkesin yaşayabildiği bu durum, pek çok nedenden ötürü yaşanabilmektedir ve görülen en sık belirtilerden biridir.

Mide bulantısı ile başlayan mide rahatsızlığı hissi, sonrasında kontrol dışı kusmaya yol açmaktadır. Mide bulantısı ve kusma normal şartlar altında tıbbi bir sorun değildir ve altta yatan başta bir neden sonucu gelişmektedir. (13)

Kusma Nedir? detaylarını inceleyebilirsiniz

Kusma Nedenleri

Kusma neden olur? Kusma kendi başına tıbbi bir rahatsızlık değildir ancak pek çok tıbbi durumunda ortaya çıkabilen oldukça yaygın bir belirtidir. Kusma belirtisinin ortaya çıkabileceği tıbbi durumlar şöyle sıralanabilmektedir:

  • Gıda alerjisi
  • Gastroenterit (mide gribi) veya gıda zehirlenmesi gibi mide veya bağırsak enfeksiyonları
  • Mide içeriğinin (yiyecek veya sıvı) yukarı doğru çıkması (gastroözofageal reflü veya GERD olarak da adlandırılmaktadır)
  • Kanser kemoterapisi veya radyasyon tedavisinde kullanılan ilaçlar veya tıbbi tedaviler
  • Migren baş ağrıları
  • Hamilelik sırasında yaşanan sabah hastalığı (sabah bulantısı)
  • Deniz tutması veya hareket hastalığı
  • Böbrek taşı nedeniyle oluşan şiddetli ağrı

Mide bulantısı ve kusma aşağıda sıralanmış olan daha ciddi durumların bir sonucu olarak da gelişebilmektedir:

  • Apandisit
  • Bağırsaklarda tıkanıklık
  • Kanser veya tümör
  • Özellikle çocukların bir ilacı ya da zehirli bir maddeyi yutması
  • Mide veya ince bağırsağın astarındaki ülserler (14)

Kusma Nedenleri daha fazla bilgi için

Kusma Tedavisi

Kusma nasıl geçer? Kusmanın tedavi edilmesi için öncellikle buna neyin neden olduğunu tespit etmek gerekmektedir. Altta yatan nedenin tedavi edilmesi durumunda, kusma belirtisi de muhtemelen ortadan kalkacaktır.

Kusmayı durdurmak ve mideyi rahatlamak için genel anlamda uygulanabilecek bazı basit tedavi yöntemleri şunlar olabilmektedir:

  • Mide bulantısını rahatlamak, bağırsakların hızlı bir şekilde boşaltılmasını sağlamak ve kusmayı azaltmak için kullanılabilecek antiemetik ilaçlar
  • Kanser kemoterapisi ve anestetik ajanlara bağlı olarak oluşan şiddetli kusmayı hafifletmek için doktor tarafından reçete edilebilen bazı ilaçlar
  • Hamilelik sırasında yaşanan kusmayı rahatlatmak için doktor tarafından reçete edilebilen bazı ilaçlar (15)

Kusma Ameliyatı

Kusmanın nedenine bağlı olarak, bazı durumunda ameliyat bir seçenek olabilmektedir. Örnek vermek gerekirse, sürekli olarak devam eden kusma, kafa içinde meydana gelen basınç artışının ya da bazı tıkanma şekillerinin bir belirtisi ise, ameliyat uygulanabilmektedir. (16)

Kusma İçin Hangi Doktora Gidilir?

Kusma problemlerinin altında yatan tıbbi nedenin teşhis ve tedavi edilmesi için gastroenteroloji (mide bağırsaklar ve karaciğer hastalıkları ile ilgilenen alan) bölümüne başvurulmaktadır. (17)

Kusma Tedavisi daha fazla detay için