Kusma Nedir?


Kusma, midede bulunan içerdiğin ağız yoluyla atılması durumudur. Genellikle, mide bulantısı ile birlikte görülen kusma çoğu zaman istemsiz olarak gelişmektedir. Hemen hemen herkesin yaşayabildiği bu durum, pek çok nedenden ötürü yaşanabilmektedir ve görülen en sık belirtilerden biridir.

Mide bulantısı ile başlayan mide rahatsızlığı hissi, sonrasında kontrol dışı kusmaya yol açmaktadır. Diğer yandan, her mide bulantısı kusma ile sonuçlanmayabilmektedir. Mide bulantısı ve kusma normal şartlar altında tıbbi bir sorun değildir ve altta yatan başta bir neden sonucu gelişmektedir. (1)

Kendi başına tıbbi bir sorun olarak değerlendirilmeyen kusma, pek çok tıbbi nedenin bir belirtisi olarak ortaya çıkabilmektedir. Bu nedenler arasında en sık karşılaşılanlar ise gıda zehirlenmesi, gastrit ya da halk arasında mide gribi olarak bilinen gastroenterit hastalığıdır. Daha nadir ve ciddi olan nedenler arasında kafa yaralanmaları ya da beyin kanseri bulunmaktadır. (2)

Kusma Belirtileri

Mide bulantısı ve kusma genellikle mide gribi ya da enfeksiyonal hastalıklarda görülen bir belirti şekilde ortaya çıkmaktadır.

Kusma nasıl anlaşılır? Kusma başlangıcı, sonrası ve nedenine bağlı olarak oluşabilecek diğer belirtileri şunları içerebilmektedir:

  • Karın ağrısı
  • İshal
  • Ateş
  • Baş dönmesi
  • Vertigo
  • Nabzın hızlanması
  • Aşırı terleme
  • Ağızda kuruluk
  • İdrara çıkma sıklığının azalması
  • Göğüs ağrısı
  • Bayılma
  • Karışıklık
  • Aşırı uyku hali
  • Kan kusma (3)

Kusma Nedenleri

Kusma neden olur? Kusma kendi başına tıbbi bir rahatsızlık değildir ancak pek çok tıbbi durumunda ortaya çıkabilen oldukça yaygın bir belirtidir. Kusma belirtisinin ortaya çıkabileceği tıbbi durumlar şöyle sıralanabilmektedir:

  • Gıda alerjisi
  • Gastroenterit (mide gribi) veya gıda zehirlenmesi gibi mide veya bağırsak enfeksiyonları
  • Mide içeriğinin (yiyecek veya sıvı) yukarı doğru çıkması (gastroözofageal reflü veya GERD olarak da adlandırılmaktadır)
  • Kanser kemoterapisi veya radyasyon tedavisinde kullanılan ilaçlar veya tıbbi tedaviler
  • Migren baş ağrıları
  • Hamilelik sırasında yaşanan sabah hastalığı (sabah bulantısı)
  • Deniz tutması veya hareket hastalığı
  • Böbrek taşı nedeniyle oluşan şiddetli ağrı

Mide bulantısı ve kusma aşağıda sıralanmış olan daha ciddi durumların bir sonucu olarak da gelişebilmektedir:

  • Apandisit
  • Bağırsaklarda tıkanıklık
  • Kanser veya tümör
  • Özellikle çocukların bir ilacı ya da zehirli bir maddeyi yutması
  • Mide veya ince bağırsağın astarındaki ülserler (4)

Kusma Tedavisi

Kusma nasıl geçer? Kusmanın tedavi edilmesi için öncellikle buna neyin neden olduğunu tespit etmek gerekmektedir. Altta yatan nedenin tedavi edilmesi durumunda, kusma belirtisi de muhtemelen ortadan kalkacaktır.

Kusmayı durdurmak ve mideyi rahatlamak için genel anlamda uygulanabilecek bazı basit tedavi yöntemleri şunlar olabilmektedir:

  • Mide bulantısını rahatlamak, bağırsakların hızlı bir şekilde boşaltılmasını sağlamak ve kusmayı azaltmak için kullanılabilecek antiemetik ilaçlar
  • Kanser kemoterapisi ve anestetik ajanlara bağlı olarak oluşan şiddetli kusmayı hafifletmek için doktor tarafından reçete edilebilen bazı ilaçlar
  • Hamilelik sırasında yaşanan kusmayı rahatlatmak için doktor tarafından reçete edilebilen bazı ilaçlar (5)

Kusma Ameliyatı

Kusmanın nedenine bağlı olarak, bazı durumunda ameliyat bir seçenek olabilmektedir. Örnek vermek gerekirse, sürekli olarak devam eden kusma, kafa içinde meydana gelen basınç artışının ya da bazı tıkanma şekillerinin bir belirtisi ise, ameliyat uygulanabilmektedir. (6)

Kusma İçin Hangi Doktora Gidilir?

Kusma problemlerinin altında yatan tıbbi nedenin teşhis ve tedavi edilmesi için gastroenteroloji (mide bağırsaklar ve karaciğer hastalıkları ile ilgilenen alan) bölümüne başvurulmaktadır. (7)

Kusmaya Ne İyi Gelir?

Kusma Bitkisel Tedavisi

Zencefil: Zencefil, antibakteriyel, antiviral, antiinflamatuar ve antioksidan özelliklerinden dolayı kusmanın tedavisi için ideal bir bitki olabilmektedir. Zencefil, mide enfeksiyonunu önleyebilmekte ve mide bulantısı, kusma ve karın krampları gibi belirtilerin sıklığını azaltabilmektedir. (8)

Yeşil çay: Hem antioksidan hem de antiinflamatuar olan yeşil çay, vücuttan toksinlerin atılmasına yardımcı olmakta ve midede oluşan ağrıyı hafifletebilmektedir. Özellikle, viral gastroenterit nedeniyle oluşan kusmayı hafifletmek için ideal olabilmektedir. (9)

Muz: Kusma ve beraberinde yaşanan pek çok belirti için faydalı olabilmektedir. Yüksek besin değerleri içermesi nedeniyle muz, özellikle gastroenterit belirtilerini hafifletmek için benzersizdir. Kusma ve ishal gibi belirtiler nedeniyle vücudun kaybettiği vitamin ve minarellerin hızla alınmasına yardımcı olmaktadır. (10)

Sarımsak: Sarımsağın kokusu mide bulantınızı daha da artırmıyosa, antibakteriyel ve antimikrobiyal özelliklere sahip olduğu için kusmaya iyi gelebilmektedir. Mideyi, bağırsakları beraberinde gelen krampları rahatlatmaya yardımcı olabilmektedir. (11)

Nane: Nane, mide rahatsızlıkları tedavi etmek için kullanılan oldukça eski bir yöntemdir. Alternatif olarak, nane ailesinin bir parçası olan yabani nane, melisa, limon balsamı veya bahçe nanesi de kullanılabilmektedir. Nane antimikrobiyal, antispazmodiktir ve hafif sakinleştirici özelliklere sahiptir, bu nedenle de, kusmayı tedavi edebilmektedir. (12)

Limon: Mide rahatsızlıkları söz konusu olduğunda asidik meyvelerin tüketilmesi genellikle tavsiye edilmemektedir, ancak limon bu konuda bir istisnadır. Limon suyu, mide bulantısı, kusma ve ishale neden olan patojenleri yok edebilmektedir. Vücudun oluşan enfeksiyonla savaşabilmesi için bağışıklık sisteminin C vitamini ile desteklenmesi de faydalı olacaktır. (13)

Papatya: Papatya çayı, mide rahatsızlıklarının tedavisinde oldukça faydalı olabilmektedir. Papatya güçlü bir antioksidan ve antienflamatuar olduğu için özellikle, mide gribi gibi bir durumla mücadele ederken bağışıklık sistemini desteklmekte, aynı zamanda da, mide bulantısını ve kusmayı ortadan kaldırmaktadır. (14)

Tarçın: Tarçın oldukça faydalı maddeler içeren bir baharattır. Bu nedenle, kusma problemleri yaşarken oluşan midedeki rahatsızlığı sakinleştirmeye ve sinir sistemi sorunları nedeniyle oluşan mide bulantısı ve kusmayı tedavi etmeye yardımcı olabilmektedir. (15)

Karanfil: Karanfil, sindirim sistemi problemlerini hafifletmek için oldukça faydalı olabilen bir bitkidir. Kusmayı rahatlamaya yardımcı olabilen karanfil, gastrik problemler nedeniyle oluşan diğer belirtileri de sakinleştirebilmektedir. (16)

Rezene tohumu: Rezene tohumları mide bulantısı ve kusma gibi sindirim sistemi problemlerini sakinleştirebilmektedir. Ayrıca, mide gribi nedeniyle oluşan kusma belirtisi durumunda, antmikrobiyal bir görev görmektedir. (17)

Kimyon: Kusma ve kusmanın verdiği rahatsızlıkları hafifletmenin bir diğer yolu da kimyondur.  Pankreatik enzimlerin salgılanmasını uyarabilen bu bitki, sindirim sistemi problemlerinin verdiği huzursuzluk hissini hafifletebilmektedir. (18)

Soğan suyu: Soğan suyu, doğal antibiyotik olmasıyla bilinmektedir. Bu nedenle, özellikle mide bulantısı ve kusmaya karşı mücadele etmeye yardımcı olabilmektedir. (19)

Kusma Evde Tedavi Yöntemleri

Tuzlu su: Tuz, kusma ve ishal kaynaklı dehidrasyonla mücadele etmek için gerekli olan sodyumu içermektedir. Tuz aynı zamanda, enfeksiyonla savaşmakta ve sindirim sisteminin pH seviyesini korumaya yardımcı olmaktadır.

1 litre veya 4 fincan suya 1 çay kaşığı tuzu ekleyin. Sonrasında 2 çorba kaşığı da şeker ekleyin ve iyice karıştırın. Bu çözümü gün boyunca kısa aralıklarla içebilirsiniz. (20)

Karbonat: Kusma ve genellikle beraberinde de görülen ishal ile mücadele etmek karbonat kullanılabilmektedir. Antibakteriyel özellikler bakımından oldukça zengin olan karbonat, mide ağrısını hafifletebilmektedir.

Bir bardak suya bir tutam karbonat ekleyip eriyinceye kadar karıştırın. Gastrointestinal sistemi yatıştırmak ve çeşitli belirtilerden kurtulmak için ara ara bu suyu yudumlayarak içerebilirsiniz. (21)

Pirinç suyu: Kusma bile birlikte ishal gibi bir belirti de yaşıyorsunuz, bu durum vücudu oldukça yorabilmektedir. Böyle bir durumla mücadele etmek için pirinç suyundan faydalanabilirsiniz.

Pirinci suyun içinde haşlayın ve sonrasında suyunu süzün. Bu suya toz tarçın ve bal ekleyip içebilirsiniz. Mide bulantısı ve kusma belirtilerini hafifletmek için daha etkili olmasını istiyorsunuz tarçın yerine zencefil de ekleyebilirsiniz. (22)

Yoğurt: Aşırı kusma mide ve bağırsak sisteminin sağlığını etkileyebilmektedir. Özellikle, beraberinde ishal de yaşanıyorsa, bağırsaktaki faydalı bakterilerin temin edilmesi vücudun enfeksiyonla mücadele edebilmesini sağlayabilmektedir.

Yoğurtta bulunan probiyotikler bu konuda oldukça mükemmeldir. Yoğurt sadece mideyi yatıştırmakla kalmamakta, aynı zamanda iyileşme sürecini hızlandırmak için bağırsak sağlığını desteklemektedir. (23)