Kusma Tedavisi


Kusma nasıl geçer? Hemen hemen herkesin kusma gibi bir problem yaşaması normaldir ve basit bir kusma vakasında çoğu zaman, mide içeriği dışarı atıldıktan sonra kişi kendini daha iyi hissetmeye başlamaktadır. Diğer yandan, kusma eyleminden sonra mide bulantısının devam etme ihtimali de olabilmektedir.

Herhangi bir sağlık problemi olmadan kısa süreli kusma problemi yaşayan yetişkinlerde ve büyük çocuklarda genellikle daha fazla tıbbi müdahaleye ihtiyaç duyulmamaktadır. Özellikle, başta su olmak üzere, bol sıvı tüketimi kusma nedeniyle oluşan sıvı kaybını önlemeye yardımcı olabilmektedir. (1)

Yaşlı yetişkinler ve küçük çocuklarda ise devam eden kusma (yani bir günden fazla) problemleri, özellikle beraberinde mide ağrısı, baş ağrısı, kafa karışıklığı veya güçsüzlük gibi başka belirtiler de söz konusu ise, bir doktor tarafından tedavi edilmelidir.

Kusma isteğini tetikleyen güçlü kokulardan ve tatlardan uzak durmakta fayda vardır. Gün boyunca mide bulantısını hafifletmeye yardımcı olan yiyecek ve içeceklerin tercih edilmesi daha doğru olacaktır. (2)

Kusma eylemi devam ettiği zaman, bulantıyı engelleyici (anti-bulantı) ilaçları doktor tarafından reçete edilebilmektedir. Diğer yandan, genellikle altta yatan tıbbi bir neden sonucu ortaya çıkan kusma problemlerini durdurmak için tıbbi nedeninin tespit edilip tedavi edilmesi gerekmektedir. (3)

Evde Tedavisi

Dinlenmek: Çok fazla aktivite içinde olmak ya da gerekli olduğu kadar dinlenmemek kusma ve varsa beraberinde yaşanan belirtileri daha da kötüleştirebilmektedir. Bu nedenle, vücut için oldukça yorucu olabilen devam eden kusma problemleri durumunda, mümkün olduğunca dinlenmeye özen gösterilmelidir. (4)

Bol sıvı tüketmek: Başta su olmak üzere sıvı alımını artırın. Özellikle, kaybedilen elektrolitlerin geri kazandırılmasını sağlamak için kullanılan oral dehidrasyon çözeltileri eczanelerden temin edilebilmektedir.

Bununla birlikte, zencefilli ve limonlu içecekler mide bulantısını hafifletmeye yardımcı olabilmektedir. Spor içecekleri, gazlı içecekler, meyve suları ve benzer içecekler çok az sodyum ve çok fazla karbonhidrat içerdiği için kullanılmamalıdır. (5 , 6)

Çocuklar yetişkinlere göre, daha az miktarlarda oral çözeltilerden yararlanmalıdır. Doktorun da tavsiye etmesi dahilinde, genellikle çocuğa bu sıvılar her 5 dakikada bir 1 çay kaşığı (5 mililitre) verilmektedir.

Sıvı almayı reddeden ya da çok şiddetli kusma yaşayan çocuklarda, kaybedilen sıvıların temini damar yoluyla (intravenöz sıvılar) da verilebilmektedir. (7)

Tetikleyicilerden kaçınma: Yiyecek ve yemek kokusu, parfüm, duman, havasız odalar, aşırı ısı, nem, loş ışıklı mekanlar ve araç kullanma gibi mide bulantısı ve kusmanın olası tetikleyicileri arasında yer almaktadır, bu nedenle, mümkün olduğunca bunlardan uzak durulmalıdır. (8)

Hafif yiyecekleri tüketme: Yemek yemeye kolay sindirilen gıdalarla başlamaya özen gösterin. Tahıl, pirinç, meyve ve tuzlu veya yüksek proteinli, yüksek karbonhidratlı yiyecekleri tercih edebilirsiniz. Yağlı veya baharatlı yiyeceklerden kaçınmalısınız. Son kusma eyleminden yaklaşık altı saat sonra katı yiyecekleri denemeye çalışabilirsiniz. (9)

İlaç Tedavisi

Doktorun reçete edebileceği bazı bulantı engelleyici ilaçlar (antiemetik) bulunmaktadır. Bu ilaçlar, alabilme kişinin alma imkanına bağlı olarak farklı şekillerde uygulanabilmektedir. İlaçlar, dil üzerinde veya altında çözünen hap, sıvı veya tabletler, intravenöz veya intramüsküler enjeksiyon veya rektal fitil ile kullanılabilmektedir.

Mide bulantısı ve kusmayı kontrol etmek için kullanılan yaygın ilaçlar arasında şunlar bulunmaktadır:

  • Prometazin
  • Proklorperazin
  • Droperidol
  • Metoklopramid
  • Ondansetron (10)

Bulantı ve kusmayı azaltmak için yetişkinlerde sıklıkla kullanılan ilaçlar, faydaları kanıtlanmadığı için çocuklarda daha az kullanılmaktadır. Ayrıca, bu ilaçların yan etkileri de olabilmektedir. Bununla birlikte, bulantı veya kusma şiddetli ise veya devam ederse, doktorlar 2 yaşın üzerindeki çocuklara prometazin, proklorperazin, metoklopramid veya ondansetron verebilmektedir. (11)

Kusma Ameliyatı

Kusmanın nedenine bağlı olarak, bazı durumunda ameliyat bir seçenek olabilmektedir. Örnek vermek gerekirse, sürekli olarak devam eden kusma, kafa içinde meydana gelen basınç artışının ya da bazı tıkanma şekillerinin bir belirtisi ise, ameliyat uygulanabilmektedir. (12)

Hamilelikte Kusmanın Tedavisi

Her ne kadar çok rahatsız edici olsa da, mide bulantıları ve kusma sağlıklı hamileliğin bir parçası olarak görülmektedir. Belirler şiddetli değilse, daha öncesinde ve sonrasında başka tıbbi belirtiler yaşanmadıysa, kusma için özel bir tedavi yöntemi uygulanmasına gerek duyulmamaktadır. Evde tedavi yöntemleriyle hamile kadınlarınw daha iyi hissetmesi sağlanabilmektedir.

Kusma sık sık gelişiyorsa, doktor sıvı kaybının yaşanmasını önlemek için elektoritler içeren sıvı takviyelerini tavsiye edebilmektedir. Ağız ya da damar yoluyla alınan bu sıvılar, neredeyse tek seferde anne adayının kendisini daha iyi hissetmesine ve kusma döngüsünün kırılmasına yardımcı olabilmektedir. (13)

Periyodik Kusma Sendromu Tedavisi

Periyodik kusma sendromu iyileştirmek için uygulanabilecek herhangi bir tedavi yöntemi yoktur, ancak genellikle çocukluk dönemlerinde başlayan bu durum erişkinlik döneminden sonra son bulmaktadır. Periyodik kusma atakları yaşayanlar için tedavi, belirtileri kontrol altına almak için uygulanabilmektedir. Periyodik kusma sendromu bulunan kişiye aşağıdakiler reçete edilebilmektedir:

  • Bulantı karşıtı ilaçlar
  • Ağrı giderici ilaçlar
  • Mide asidini baskılayan ilaçlar
  • Antidepresanlar
  • Anti-nöbet ilaçları

Migren belirtilerini hafifletmek için kullanılan aynı tip ilaçlar bazen periyodik kusma dönemlerini durdurmaya veya hatta önlemeye yardımcı olabilmektedir. Bu ilaçlar, kusma atakları sık ve uzun süreli olan veya aile öyküsü olan kişiler için önerilebilmektedir.

Dehidrasyonları yani sıvı kaybını önlemek için intravenöz sıvılar verilebilmektedir. Uygulanacak olan tedavi, komplikasyonların varlığının yanı sıra belirtilerin şiddeti ve süresine göre kişiye özel olarak belirtilenebilmektedir. (14)

Kusma İçin Hangi Doktora Gidilir?

Kusma problemlerinin altında yatan tıbbi nedenin teşhis ve tedavi edilmesi için gastroenteroloji (mide bağırsaklar ve karaciğer hastalıkları ile ilgilenen alan) bölümüne başvurulmaktadır. (15)

Kusma Nedir?

Kusma, midede bulunan içerdiğin ağız yoluyla atılması durumudur. Genellikle, mide bulantısı ile birlikte görülen kusma çoğu zaman istemsiz olarak gelişmektedir. Hemen hemen herkesin yaşayabildiği bu durum, pek çok nedenden ötürü yaşanabilmektedir ve görülen en sık belirtilerden biridir.

Mide bulantısı ile başlayan mide rahatsızlığı hissi, sonrasında kontrol dışı kusmaya yol açmaktadır. Mide bulantısı ve kusma normal şartlar altında tıbbi bir sorun değildir ve altta yatan başta bir neden sonucu gelişmektedir. (16)

Kusma Nedir? hakkında daha fazla bilgi almak için tıklayabilirsiniz.

Kusma Belirtileri

Mide bulantısı ve kusma genellikle mide gribi ya da enfeksiyonal hastalıklarda görülen bir belirti şekilde ortaya çıkmaktadır.

Kusma nasıl anlaşılır? Kusma başlangıcı, sonrası ve nedenine bağlı olarak oluşabilecek diğer belirtileri şunları içerebilmektedir:

  • Karın ağrısı
  • İshal
  • Ateş
  • Baş dönmesi
  • Vertigo
  • Nabzın hızlanması
  • Aşırı terleme
  • Ağızda kuruluk
  • İdrara çıkma sıklığının azalması
  • Göğüs ağrısı
  • Bayılma
  • Karışıklık
  • Aşırı uyku hali
  • Kan kusma (17)

Kusma Belirtileri daha fazlası için

Kusma Nedenleri

Kusma neden olur? Kusma kendi başına tıbbi bir rahatsızlık değildir ancak pek çok tıbbi durumunda ortaya çıkabilen oldukça yaygın bir belirtidir. Kusma belirtisinin ortaya çıkabileceği tıbbi durumlar şöyle sıralanabilmektedir:

  • Gıda alerjisi
  • Gastroenterit (mide gribi) veya gıda zehirlenmesi gibi mide veya bağırsak enfeksiyonları
  • Mide içeriğinin (yiyecek veya sıvı) yukarı doğru çıkması (gastroözofageal reflü veya GERD olarak da adlandırılmaktadır)
  • Kanser kemoterapisi veya radyasyon tedavisinde kullanılan ilaçlar veya tıbbi tedaviler
  • Migren baş ağrıları
  • Hamilelik sırasında yaşanan sabah hastalığı (sabah bulantısı)
  • Deniz tutması veya hareket hastalığı
  • Böbrek taşı nedeniyle oluşan şiddetli ağrı

Mide bulantısı ve kusma aşağıda sıralanmış olan daha ciddi durumların bir sonucu olarak da gelişebilmektedir:

  • Apandisit
  • Bağırsaklarda tıkanıklık
  • Kanser veya tümör
  • Özellikle çocukların bir ilacı ya da zehirli bir maddeyi yutması
  • Mide veya ince bağırsağın astarındaki ülserler (18)

Kusma Nedenleri fazlası için tıklayabilirsiniz