Yanık Nedir?


Yanıklar oldukça acı verici deneyimlerdir. İlk olarak cilt üzerine hasar veren yanıklar bazen cilt altındaki dokuları da tahrip edebilmektedir. Vücudun en büyük organı olan cilt, vücut sıcaklığını düzenlemektedir. Böylece, vücuttaki sıvılar buharlaşmamakta ve enfeksiyona karşı bir bariyer oluşturulmaktadır.

Yanık ise cildin bu yapısını bozabilecek kadar aşırı bir ısıya maruz kalması sonucu oluşmaktadır. Sıklıkla ateş ya da buhar nedeniyle oluşan yanıkların pek çok farklı kaynağı da olabilmektedir. Hafif yanıklar kolaylıkla tedavi edilebilse de, bazen daha ciddi vakalar meydana gelebilmektedir. Yanığın nedenine uzun süreli olarak maruz kalmak ise hayati tehlike yaratabilmektedir. (1)

Yanık Belirtileri

Yanık nasıl anlaşılır? Ortak yanık belirtileri şunlardır:

  • Su kabarcıkları
  • Ağrı
  • Cildin soyulması
  • Şişlik
  • Cildin beyazlaması ya da kararması
  • Şoka girme

Yanıklara havayollarında meydana geldiyse oluşabilecek belirtiler şöyle sıralanmaktadır:

  • Baş, yüz, boyun, kaş veya burun kıllarında yanıklar
  • Ağızda ve dudaklarda yanıklar
  • Öksürme
  • Solunum zorluğu
  • Koyu siyah lekeli mukus
  • Ses değişiklikleri
  • Hırıltı (2)

Yanık belirtileri hakkında daha fazla bilgi almak için tıklayınız.

Yanık Nedenleri

Yanık neden olur? Yanık sıklıkla aşağıdaki nedenler sonucu oluşmaktadır:

  • Ateş ya da alev
  • Buhar ya da sıcak sıvılar nedeniyle haşlanma
  • Sıcak nesnelere dokunma
  • Elektrik yanıkları
  • Kimyasal yanıklar

Yanıklar aşağıda sıralananların bir sonucu olarak gelişebilmektedir:

  • Evde ve endüstriyel ortamda oluşan yangınlar
  • Araba kazaları
  • Kibrit ya da çakmakla oynama
  • Hatalı kullanılan ısıtıcılar, fırınlar veya endüstriyel ekipmanlar
  • Havai fişek gibi ürünleri güvenli olmayan kullanımı
  • Sıcak demire veya sobaya dokunmak gibi mutfak kazaları (3)

Yanık nedenleri geniş makalemiz için tıklayın

Yanık Tedavisi

Yanık nasıl geçer? Yanık tedavisi yanığın derinliğine ve nedenine bağlı olarak değişmektedir. Hafif olan yanık vakaları evde tedavi yöntemleriyle tedavi edilebilmektedir. Daha derin yanıklar içinse acil serviste tedavi uygulanmaktadır. Yanığı tedavi etmek için uygulanabilecek bazı tedavi yöntemleri şunlardır:

  • Hafif yanıklar için soğutma tedavisi, yanık merhemi, ağrı kesiciler ve steril sargılar
  • Daha derin yanıklar için ilaç tedavisi ve cerrahi müdahaleler (4)

Cildin ilk katmanını etkileyen hafif yanıklar genellikle evde tedavi yöntemleriyle tedavi edilebilmektedir. İkinci derece yanıkların ise doktor tarafından reçete edilen antibiyotikler, kremler ve merhemlerle tedavi edilmesi gerekmektedir. Üçüncü derece yanıkların tedavisi hastanede ve daha kapsamlı yapılmaktadır. (5)

Yanık tedavisi daha ayrıntılı konumuza buradan ulaşabilirsiniz

Yanık İçin Hangi Doktora Gidilir?

Yanık tanısı ve tedavisi için acil servise veya plastik cerrahi bölümüne başvurabilirsiniz. (6)

Yanığa Ne İyi Gelir?

Aşağıda sıralanmış olan bitkisel ve evde tedavi yöntemleri hafif ya da diğer bir deyişle birinci derece yanıkları tedavi etmek için uygundur. Daha ciddi vakalar için mutlaka bir uzman yardımı alınmalıdır.

Yanık Bitkisel Tedavisi

Aleo vera: Yanıklar için faydalı olabilecek bitkilerin başında aleo vera gelmektedir. Doku iyileştirici özellikleri bulunan aloe vera yaprağını ortadan kestikten sonra içinden çıkan jöleyi yanık yaralarına uygulayabilirsiniz. Aloe vera içeren kremler de etkili olabilmektedir.

Patates: Hafif yanıklar için evde yapılabilecek en basit tedavi yöntemlerin biri patates uygulamasıdır. Patates ağrıyı hafifletmek ve su kabarcıklarının oluşmasını engelleyebilmektedir. Çiğ patates dilimini yanık bölgesine hafifçe sürebilirsiniz. (7)

Bal: Bal hem antibakteriyel hem de antiinflamatuardır. Bu nedenle, yanık yaralarının hızla iyileştirilmesine yardımcı olabilmektedir. Yanıkları olası enfeksiyonlardan korumakla birlikte, yara izi oluşumlarını da önleyebilmektedir.

Çay: Siyah çayın içerdiği tanik asit, yanıkların soğutulmasına yardımcı olabilmektedir. Aynı zamanda ağrıyı da hafifletebilmektedir. Soğuttuğunuz siyah çaya temiz bir bezi batırıp sıktıktan sonra etkilenen alana uygulayabilirsiniz. Soğumuş ıslak çay poşetlerinden de yararlanabilirsiniz. (8)

Sirke: Sirke, antiseptik ve büzücü bir maddedir, bu nedenle de hafif yanıkların tedavisi için kullanılabilmektedir. Ayrıca, yanık yaralarını enfeksiyonlardan da koruyabilmektedir. Eşit miktarda sirke ve suyu karıştırdıktan sonra bu suyu durulama solüsyonu olarak kullanabilir ya da kompres olarak uygulayabilirsiniz. (9)

Lavanta yağı: Antiseptik ve ağrı kesici olan lavanta yağı, hafif yanıkları tedavi etmek için kullanılabilmektedir. Aynı zamanda, yara izlerinin oluşma riskini de azaltabilmektedir. İki bardak suyun için beş damla lavanta yağı ekledikten sonra bu suyu kompres yapmak için kullanabilirsiniz. (10)

Hindistancevizi yağı: Hindistancevizi yağı, cilt hücresinin yenilenmesine yardımcı olabilmektedir. Cilt tarafından kolayca emildiği için daha etkilidir. Hem antiinflamatuar hem de antioksidan olduğu için yanıkların iyileştirebilmekte, cildin kararmasını önleyebilmekte ve yara izlerinin oluşmasını engelleyebilmektedir. (11)

Çay ağacı yağı: Çay ağacı yağı, güçlü bir antiseptik, antiinflamatuar ve analjeziktir. Bu nedenle de yanıkların tedavisine yardımcı olabilmektedir. Eğer hassas bir cildiniz varsa, uygulamadan önce hindistancevizi yağı ya da zeytinyağı ile seyreltebilirsiniz. (12)

Soğan: Soğan kükürt ve kuersetin isimli güçlü bileşikler içermektedir, bu nedenle de ağrıları hafifletebilmekte, yanıkları iyileştirebilmekte ve su kabarcıklarının oluşmasını önleyebilmektedir. Soğanı dilimledikten sonra hafif yanıklara uygulayabilirsiniz. (13)

Yanık Evde Tedavi Yöntemleri

Soğuk tedavi: Hafif yanıkların soğumasını sağlamak için etkilenen bölgeyi birkaç dakika boyunca soğuk su altında tutabilirsiniz. Bu daha iyi hissetmenize yardımcı olabilir.

Diğer yandan, soğuma için soğuk kompres de uygulayabilirsiniz. Ağrı hissini hafifletmek için her birkaç saatte bir kompresi yenileyebilirsiniz.

Kesinlikle dikkat edilmesi gereken tek husus ise yanığı soğutmak için buz kullanılmamasıdır. Buz durumu daha da kötüleştirebilmektedir. (14)

Karbonat: Karbonat doğal bir antiseptiktir. Bu nedenle, yanık oluşan bölgenin enfeksiyon kapmasını engellemek için karbonattan faydalanabilirsiniz. Karbonat aynı zamanda, cildin doğal pH dengesini yenilemektedir, bu da ağrı ve yanma hissini azaltmaktadır. (15)

Diş macunu: Bazı hafif yanık vakalarında diş macunu kullanılabilmektedir. Çoğu diş macunu nane içerikli olduğu için yanığı soğutmaya yardımcı olabilmektedir. (16)

Vitamin E: Vitamin E, cilde olan faydalarıyla tanınmaktadır ve yaygın olarak da kullanılmaktadır. Antioksidanlar açısından zengin olan vitamin E, iltihapla mücadeleye etmeye yardımcı olabilmektedir. Ayrıca, cildin hızlı bir şekilde yenilenmesini ve iyileşmesini sağlamaktadır. (17)

Süt: Sütün içerisinde çinko ve pek çok yatıştırıcı protein bulunmaktadır. Bu nedenle de süt, yanık yaralarını iyileştirmek için faydalı olabilmektedir. (18)

Yulaf: Yulaf vitamin E, fitik asitler ve avenantramidler gibi birçok antioksidan açısından zengindir. Tüm bunlar inflamasyonu hafifletmeye yardımcı olabilmektedir. Ayrıca bir antioksidan da olan yulaf, yanıkların hızla iyileşmesini sağlayabilmektedir. (19)

 

Latest posts by Faydaları Zararları (see all)